Türk-Yslam taryhynyñ Krymdaky yzlary: Hanike Hanym Kümmeti

Ýüzlerçe rowaýatlarda ady geçýän Hanike Hanymyň taryhy şahsyýeti we kümmeti bilesigelijiligi oýarmaga dowam edýär.

05 Mayıs 2021 01:03

Bahçesaraý Kyrkýerdäki Janybek Han Metjidiñ demirgazyk gündogar bölüminde Hanike Hanym kümmeti orun alýar.

1437-nji ýylda dünýeden öten Hanike Hanym, Altyn Orda döwletiniñ hökümdary Toktamyş hanyñ gyzydyr. Hanike hanym, Krymyñ syýasy we jemgyýetçilik durmuşynda möhüm şahsyýetdi.

Hanike Hanym kümmetiniñ haçan gurulandygy barasynda anyk maglumat ýok. Hanike Hanymyñ dünýeden öten 1437-nji ýylda Krym hanlygynyñ gurujusy  Hajy Geraý han  höküm sürýärdi. Geraý hanyñ Hanike hanymyñ hormatyna 1437-nji ýylda kümmeti gurdurandygy çaklanýar.

1836-njy ýylda Hanike Hanym kümmetini şekillendiren Nikolaý Murzakewiç kümmetiñ ýarysynyň weýran bolandygyny aýdýar. Bu taryhdan soñ kümmetde birnäçe gezek abatlaýyş işi geçirilýär. Abatlaýyş işlerinden biri 1880-nji ýyllaryñ başynda täze tagta çykan Imperator III. Isgenderiň Kryma guran saparynda edildi.

Hanike Hanym kümmeti sekizburç we eýwanlydyr. Kümmetiñ içindäki daşyñ ýüzünde “ Hanike Hanym Toktamyş hanyñ gyzy” diýlip ýazylan.

Hanike Hanym barasynda Krym tatarlary tarapyndan gürrüñ berilýän ýüzlerçe rowaýat bar. Ol rowatlarda Hanike Hanymyñ Krym Hanlygyñ gurluşy döwründe möhim orna eýe bolan Kyrkýeri suwsuzlykdan halas edendigi gürrüñ berilýär.