Türk-Yslam taryhynyñ Krymdaky yzlary: Sudak Gala Metjidi

Sudak Galasynyñ içinde orun alýan bu metjid, Krymdaky Altyn Orda döwründen miras galan Yslam eserleriñ iñ naýbaşy nusgalaryndan biridir.

02 Temmuz 2021 19:35

Metjidiň gurluşygynyň takyk senesi belli bolmasa-da, metjidiñ mährabynyñ ýüzündäki ýazgylar we şekiller metjidiň 1365-nji ýyldan ozal ýagny  Altyn Orda döwründe gurlandygyny görkezýär.

1365-nji ýylda Sudak galasy Genler tarapyndan basyp alynandan soñ Gala metjidi, katolik ybadathanasyna öwrüldi.

Sudak galasynyñ 1475-nji ýylda Osman Imperiýasynyñ häkümýetine geçeninden soñ Soltan II Baýezyd döwründe ýañadan metjide öwrüldi we “ Soltan Baýezid-i Weli Metjidi” ady dakyldy.

Öwliýa Çelebi metjidi taryplanynda metjidiñ gümmeziniñ abatlanmalydygyny we metjidiñ golaýynda ( zamanamyza gelip ýetmedik) gümmezli bir kümmetiñ bolandygyny gürrüñ berýär.

Krym we Sudak, 1783-nji ýylda Ors Imperiýasy tarapyndan basyp alynandan soñ Sudak Gala metjidi, galada wezipelendirilen Rus harby toparlar üçin Prowaslaw ybadathanasyna öwrüldi.

1817-nji ýyldan soñ Nemes kolonizatorlaryna ybadathana hökmünde berildi, 1883-nji ýylda bolsa Ermeni Katolik ybadathanasyna öwrüldi. Ybadathana 1970-73-nji ýyllar aralygynda abatlandy.

Sudak Gala metjidiñ binasy Sowýet döwründen bäri muzeý hökmünde ulanylýar.