"Çingene Kızı" mozaiğinin kayıp parçaları ABD'den Türkiye'ye getirildi

Gaziantep’in ve antik dünya mirasının en nadide eserlerinden biri olan "Çingene Kızı" mozaiğinde tarihi bir an daha yaşandı.

27 Mayıs 2026 11:06

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü titiz bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda, büyük kompozisyonun ABD'de tespit edilen kayıp 13'üncü parçası Türkiye'ye iade edildi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada müjdeli haberi duyurdu.

Bakan Ersoy, "Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi" ifadelerini kullandı.

Çevrim İçi Müzayedede Fark Edildi, Bilim İnsanları İzini Sürdü

Gaziantep'in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti'nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında, yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerinde devasa bir taban mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı. Kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen o meşhur Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyonun bir parçasıydı.

Yıllar önce kaçak kazılarla sökülerek yurt dışına kaçırılan mozaiğin son parçasının izi, adeta bir dedektif gibi sürüldü:

İlk İhbar: Mozaik parçanın çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Bakanlığa iletildi.

Bilimsel Kanıt: Grenoble Alpes Üniversitesi'nden Dr. Djamila Fellague’nin araştırmaları ve Bakanlık uzmanlarının incelemeleriyle panelin; kullanılan tessera (mozaik taşı) renkleri, geometrik bordür düzeni ve üzerindeki sökülme izleri bakımından "Çingene Kızı" kompozisyonuna ait olduğu kesinleşti.

ABD ile Diplomatik ve Hukuki Trafik

Türkiye, elde ettiği sarsılmaz bilimsel verilerle Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne (HSI) başvurdu ve iki ülke arasındaki ikili anlaşmaya dayanarak esere el konulmasını talep etti.

Hukuki süreçte Türkiye'nin elini güçlendiren en büyük kriminolojik delil, Zeugma'nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması ve 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan diğer 12 parçanın varlığı oldu.

Amerikan makamlarının soruşturmayı tamamlamasının ardından tarihi panel, Chicago Başkonsolosluğumuza teslim edilerek Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo iş birliğiyle Türkiye'ye uçtu. Üstelik bu iade süreci, hiçbir kamu kaynağı harcanmadan tamamen uluslararası iş birliği sayesinde gerçekleştirildi.

Ankara'dan Gaziantep'e: Büyük Buluşmaya Doğru

Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne güvenle teslim edilen tarihi panel, burada yürütülecek resmi ve teknik işlemlerin ardından Gaziantep'e gönderilecek. Yıllar sonra evine dönen 13. parça, Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergilenen ana gövdeyle birleştirilerek asırlar sonra yeniden ait olduğu bütüne kavuşacak.

Bakan Ersoy, kültür varlıklarının izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye devam edeceklerini vurgulayarak; Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları ile THY ekiplerine teşekkür etti.

Anahtar Kelimeler: "Çingene Kızı" mozaiği kayıp parçaları - ABD - Türkiye, Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, Mehmet Nuri Ersoy, Gaziantep'in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti, Dionysos kültü, Maenad başı tasviri, Zeugma Kazı Başkanı, Prof. Dr. Kutalmış Görkay, Grenoble Alpes Üniversitesi, Dr. Djamila Fellague, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Zeugma Mozaik Müzesi,