“Çırpınırdı Karadeniz”in şairi Ahmed Cevad'ın kurşuna dizilmesinin üzerinden 89 yıl geçti...

Azerbaycan Milli Marşı’nın sözlerini yazan ve “Çırpınırdı Karadeniz” şiiriyle Türk dünyasının ortak hafızasında yer edinen Ahmed Cevad, Sovyet yönetimi tarafından idam edilişinin 89. yılında anılıyor.

13 Ekim 2026 17:53

Azerbaycanlı şair, yazar ve fikir insanı Ahmet Cevat, 13 Ekim 1937’de Sovyet yönetiminin “Türkçülük” ve “devrim karşıtlığı” suçlamalarıyla idam edildi.

Vatan ve millet sevgisini eserlerine yansıtan Cevad, şiirleriyle Kafkaslar’dan Anadolu’ya, Orta Asya’dan Balkanlar’a uzanan geniş bir coğrafyada kültürel bir iz bıraktı.

5 Mayıs 1892’de Azerbaycan’ın Gence kenti yakınlarındaki Seyfeli köyünde dünyaya gelen Ahmed Cevad, eğitimini tamamladıktan sonra öğretmenlik ve gazetecilik yaptı.

Balkan Savaşları sırasında Osmanlı ordusuna gönüllü katılan Cevad, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Anadolu’daki gelişmeleri yakından takip etti. 1915’te Osmanlı askerlerine ve bölgedeki Türklere yardım ulaştıran heyette de görev aldı.

Azerbaycan’ın Milli Marşının Sözlerini Yazdı

Ahmed Cevad’ın ilk şiir kitabı “Koşma”, 1916’da Bakü’de yayımlandı. Azerbaycan’ın bağımsızlık döneminde edebî çalışmalarını sürdüren Cevad, milli marş yarışmasına katılarak ülkenin bağımsızlık idealini yansıtan sözleri kaleme aldı. Üzeyir Hacıbeyli’nin bestelediği eser, Sovyet işgali nedeniyle o dönemde milli marş olarak kabul edilemedi. Azerbaycan’ın bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından eser, 1992’de ülkenin Milli Marşı oldu.

“Çırpınırdı Karadeniz” Türk Dünyasının Ortak Eseri Oldu

Cevad’ın en tanınmış eserlerinden “Çırpınırdı Karadeniz”, bağımsızlık, kardeşlik ve birlik düşüncesini yansıtan şiirler arasında yer alıyor. Şairin 1914’te kaleme aldığı eser, Osmanlı savaş gemisi Hamidiye’nin kahramanlığından ilham alıyor. “Yol ver Türk’ün bayrağına” adıyla da bilinen şiir, yıllar içinde Türk dünyasında ortak kültürel değerlerden biri haline geldi.

Sovyet yönetiminin baskılarına rağmen edebî çalışmalarını sürdüren Ahmed Cevad, 13 Ekim 1937’de kurşuna dizilerek hayatını kaybetti.

Şair, geride bıraktığı eserlerle Azerbaycan’ın bağımsızlık mücadelesinin ve Türk dünyasının birlik idealinin simge isimlerinden biri olarak anılmaya devam ediyor.

Anahtar Kelimeler: Türkçülük, Ahmet Cevat,