Karadeniz'de tankerlere İHA saldırısından sonra Kazakistan Avrupa'ya petrol ihracatını durdurdu

Kazak petrolünün en büyük alıcılarından biri olan Romanya, bu kesintiden ilk etkilenecek ülkelerin başında geliyor.

22 Temmuz 2026 10:42

Kazakistan petrolünün dünya pazarlarına açılan en önemli kapısı olan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu'nun (CPC - Caspian Pipeline Consortium) Karadeniz terminalinde lojistik krizi büyüyor.

Dört gün boyunca devam eden insansız hava aracı (İHA) saldırılarında Kazak petrolü taşıyan dört sivil tanker hedef alındı. Astana yönetimi saldırıları sert bir dille kınarken, küresel enerji arzının %1’inden fazlasını sağlayan büyük terminalde yükleme işlemleri tamamen askıya alındı.

Dört Günlük Saldırı Kronolojisi: Tankerler Alev Alev Yandı

Resmi makamlar ve konsorsiyum tarafından paylaşılan bilgilere göre, sivil ticari taşımacılık yapan gemileri hedef alan İHA saldırılarının kronolojisi şöyle gelişti:

17 Temmuz (İlk Saldırı): Kazakistan petrolünü yüklemek üzere CPC Deniz Terminaline boş olarak ilerleyen "Nordic Zenith" isimli tankere saldırı düzenlendi. İsabet alan gemide çıkan yangın mürettebat tarafından söndürüldü, yaralanan olmadı.

19 Temmuz (Çifte Saldırı): Terminalde yükleme işlemlerini sürdüren Liberya bayraklı "ASIA" ve Marshall Adaları bayraklı "NISSOS IOS" tankerleri eş zamanlı olarak hedef alındı. Her iki gemide de yangın çıkarken, alevler kontrol altına alındı. Kazakistan Enerji Bakanlığı, tek noktalı bağlama tesislerinde (SPM) hasar oluşmadığını ve denize petrol sızıntısı gerçekleşmediğini açıkladı.

20 Temmuz (Dördüncü Saldırı ve Tahliye): Saldırılar yeni haftada da durmadı. SPM-1 iskelesinde yükleme yapan Kamerun bayraklı sivil tanker "NELSA", İHA'ların hedefi oldu. Çıkan büyük yangın nedeniyle gemideki 22 mürettebat üyesi acilen tahliye edildi. Tankerin su üstünde kaldığı ve petrol sızıntısının önlendiği bildirildi.

Kazakistan Acil Durum İlan Etti, Tazminat Hakkını Saklı Tuttu

Saldırıların ardından Kazakistan Enerji Bakanlığı acil durum ilan ederek, "Olayın sonuçlarının tam olarak değerlendirilmesi beklenirken, terminaldeki petrol yükleme işlemleri geçici olarak askıya alınmıştır" açıklamasını yaptı.

Kazakistan Dışişleri Bakanlığı ise saldırıların Karadeniz'deki sivil gemilerin hareketine ilişkin önceden kararlaştırılan güvenlik prosedürlerinin "kasıtlı" bir ihlali olduğunu belirterek sert bir nota yayınladı:

"Bu tür saldırıları, Kazakistan Cumhuriyeti'nin ekonomik çıkarlarına kabul edilemez bir ihlal; meşru uluslararası ticareti istikrarsızlaştırmayı ve küresel lojistik tedarik zincirlerinin güvenliğini baltalamayı amaçlayan kasıtlı eylemler olarak görüyoruz. Astana, uluslararası hukuka uygun olarak tazminat talep etme hakkını saklı tutmaktadır."

Arkasında Ukrayna mı Var?

Saldırıların arkasında resmi bir üstlenme olmasa da askeri uzmanlar hedefin Ukrayna olduğunu tahmin ediyor. Kiyev yönetimi, Rusya'nın savaş makinesini besleyen en büyük gelir kaynağı olan petrol altyapısını çökertmek için Karadeniz ve Rusya içindeki tesislere sık sık İHA operasyonları düzenliyor. Ancak Ukrayna makamları bu son saldırılarla ilgili sessizliğini koruyor.

Küresel Ekonomi İçin Hayati Damar

1.510 kilometrelik bir hatla Kazakistan'ın büyük sahaları Tengiz, Kaşagan ve Karaçaganak'tan gelen ham petrolü Rusya'nın Novorossiysk Limanı'na taşıyan CPC boru hattı, Kazak ekonomisinin adeta can damarı konumunda.

%80 Bağımlılık: Kazakistan, toplam petrol ihracatının beşte dördünü (%80) bu güzergahtan yapıyor.

Küresel Etki: Dünya petrol üretiminin %1'inden fazlası bu hattan geçiyor. Uzun süreli bir kesintinin küresel petrol fiyatlarını sıçratabileceği, Kazakistan bütçesi ve para birimi (Tenge) üzerinde ise devalüasyon baskısı yaratabileceği belirtiliyor.

Aksamalar, bazı Avrupa ülkelerinin enerji arzını etkilendirebilir

Romanya, Kazakistan petrolünü en çok kullanan Avrupa ülkelerinden biridir. Bu yılın ilk aylarında Romanya'nın ham petrol ithalatının büyük kısmı Kazakistan'dan, ardından Azerbaycan'dan gerçekleşti. Bu bağlamda, Hazar Boru Hattındaki herhangi bir aksama, Romanya'nın yanı sıra Orta ve Güneydoğu Avrupa'daki diğer ülkelerin enerji arzını da etkileyebilir.

Konsorsiyum: "Yaptırıma Tabi Değiliz, Hedef Alınmamız Hukuk Dışıdır"

Hissedarları arasında Rusya, Kazakistan, ABD ve Batı Avrupa ülkelerinin yer aldığı, bünyesinde Chevron, ExxonMobil, KazMunayGas, Eni ve Shell gibi dev şirketleri barındıran CPC Konsorsiyumu da duruma tepki gösterdi. 2025 yılında yaklaşık 70,5 milyon ton petrol taşıyan ve bunun dörtte üçünden fazlası yabancı yatırımcılara ait olan konsorsiyumdan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Uluslararası hukuk tarafından korunan tamamen sivil bir tesise yönelik beşinci doğrudan saldırı eyleminin gerçekleştiğini vurguluyoruz. Şirketimiz ve altyapımız herhangi bir uluslararası yaptırıma tabi değildir ve küresel enerji güvenliğinin sağlanmasında tarafsız, kritik bir rol oynamaktadır."

Anahtar Kelimeler: Kazakistan - Avrupa petrol ihracatı, Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) Karadeniz terminali, "ASIA" ve "NISSOS IOS" isimli tankerlere İHA'larla saldırı, CPC Konsorsiyumu,