Kazakistan Cumhurbaşkanı, ŞİÖ Zirvesi’nde kritik öneriler sundu

Kasım-Jomart Tokayev, hızla değişen küresel koşullar karşısında ŞİÖ’nün karşılıklı güven, egemenliğe saygı ve ortak iş birliği ilkeleri temelinde daha etkin ve dinamik bir yapıya kavuşması gerektiğini vurguladı.

01 Eylül 2026 15:54

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi'nin 26. Toplantısı'na katılan Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev, Zirve kapsamında yaptığı konuşmada küresel dengeler, bölgesel güvenlik, transit koridorlar ve teknolojik dönüşüm başlıklarında kritik öneriler sundu.

Tokayev, hızla değişen küresel koşullar karşısında ŞİÖ’nün karşılıklı güven, egemenliğe saygı ve ortak iş birliği ilkeleri temelinde daha etkin ve dinamik bir yapıya kavuşması gerektiğini vurguladı.

Bölgesel Güvenlik ve Stratejik İstikrar

Cumhurbaşkanı Tokayev; terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, uyuşturucu kaçakçılığı, organize suçlar ve artan siber tehditlerle mücadelede üye ülkeler arasındaki koordinasyonun en üst seviyeye çıkarılmasını teklif etti. Bu doğrultuda, Avrasya coğrafyasında stratejik istikrarı sağlama ve güven artırıcı önlemleri geliştirmek amacıyla bakanlar düzeyinde özel bir konferans düzenlenmesini gündeme getirdi.

Ticaret Hacminde 1 Trilyon Dolar Hedefi ve ŞİÖ Bankası Önerisi

ŞİÖ üyesi ülkeler arasındaki ticaret hacminin 1 trilyon dolar eşiğine yaklaştığına dikkat çeken Tokayev, ekonomik büyümenin ivme kazanması için korumacı engellerin kaldırılması gerektiğini belirtti.

Kazakistan'ın ekonomi alanındaki stratejik teklifleri şu şekilde sıralandı:

Ortak Sanayi Konsorsiyumları: Üretim kapasitesini artıracak sanayi ortaklıklarının kurulması.

Sınır Ötesi Ticaret Bölgeleri: Ticaret akışını hızlandıracak serbest bölgelerin oluşturulması.

ŞİÖ Kalkınma Bankası: Örgüt bünyesinde yeni finansal mekanizmaların hayata geçirilmesi. Tokayev, mutabakat sağlanması hâlinde bu bankanın merkezine Kazakistan'ın ev sahipliği yapabileceğini ifade etti.

2035 Ulaştırma Stratejisi ve Dijital Transit Platformu

Lojistik ve ulaştırma hatlarının birleştirilmesinin önemine değinen Tokayev; Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi, Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı (Orta Koridor) ve Kuzey-Güney Koridoru gibi büyük projelerin entegre edilmesini savundu.

Bu kapsamda, ŞİÖ bünyesinde 2035 yılına kadar Ulaştırma Bağlantılılığı Stratejisi hazırlanması ve yük taşımacılığı prosedürlerini hızlandıracak ortak bir dijital transit platformu kurulması önerildi.

Tokayev'den Teknoloji Hamlesi: "ŞİÖ Yapay Zekâ Merkezleri Ağı"

Konuşmasının en dikkat çekici başlıklarından birini teknoloji ve yapay zekâ oluşturdu. Kazakistan'ın bu yıl Çin'in öncülüğünde kurulan Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü’nün kurucuları arasında yer aldığını hatırlatan Tokayev, ŞİÖ çatısı altında üniversiteleri, araştırma merkezlerini ve teknoloji devlerini buluşturacak bir Yapay Zekâ Merkezleri Ağı kurulmasını teklif etti.

Tokayev, konuyla ilgili değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin hızla gelişmesi, bizden yalnızca yaşanan değişikliklere ayak uydurmamızı değil, aynı zamanda öngörülü çözümler geliştirmemizi de gerektiriyor. Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi devletlerin önemli bir bilimsel ve yenilikçi potansiyeli bulunuyor. Bundan dolayı yalnızca deneyim paylaşımıyla sınırlı kalmayıp, yapay zekâ ekosistemini oluşturarak ortak teknolojiler geliştirme ve yetkinlikleri artırma sürecini hızlandırabiliriz. Kazakistan, bu alandaki uluslararası iş birliğinin genişletilmesinden yanadır."

Anahtar Kelimeler: Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev - ŞİÖ Zirvesi,