Ortak Türk Alfabesi Uygulama Kılavuzu Onaylandı
Türk dünyasında dil ve yazı birliğini sağlama hedefiyle yürütülen çalışmalarda tarihi bir eşik daha aşıldı.
16 Haziran 2026 11:04
Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Türk Akademisi ile Türk Dil Kurumu (TDK) işbirliğinde düzenlenen Ortak Türk Alfabesi Komisyonu’nun 4. Toplantısı başarıyla tamamlandı. Toplantıda, eylül ayında Bakü'de kabul edilen 34 harfli Ortak Türk Alfabesi'nin hayata geçirilmesini sağlayacak "Uygulama Kılavuzu" ve üye ülkelerin alfabe varyantları onaylandı.
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'den komisyon üyelerinin yanı sıra Türk Akademisi gözlemci ülkelerinin dil politikalarından sorumlu uzmanlarının katıldığı toplantının açılışında konuşan Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, projeye olan ilginin her geçen gün arttığını belirtti.
Mustafayev, "Ortak Türk Alfabesi’ne yönelik ilgi akademik çevrelerde, eğitim kurumlarında ve kamuoyunda önemli ölçüde arttı. Alfabenin doğru, tutarlı ve ortak bir anlayış çerçevesinde pratik olarak uygulanabilmesi için kapsamlı bir kılavuz hazırlanması hayati bir önem taşıyor." ifadelerini kullandı.
Kazak ve Kırgız Alfabe Varyantlarına Onay
Toplantının en önemli çıktılarından biri, alfabenin pratik kullanımına ilişkin ilke ve mekanizmaları içeren "Ortak Türk Alfabesi’nin Kullanımına İlişkin Önerilen Kılavuz İlkeleri" belgesinin kabul edilmesi oldu. Bu doğrultuda, Ortak Türk Alfabesi temel alınarak hazırlanan ve tavsiye niteliği taşıyan Kazak ve Kırgız alfabe varyantları da komisyon tarafından resmen onaylandı.
Söz konusu rehber belgenin, Türk devletlerinde alfabenin pratik uygulamasına geçilirken uyumlu ve koordineli bir yaklaşım sağlanması amacıyla ana başvuru kaynağı olacağı bildirildi.
Süreç Nasıl İşledi? 34 Harfli Yeni Alfabe Nedir?
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) koordinasyonunda 2022 yılında kurulan Ortak Türk Alfabesi Komisyonu, geçtiğimiz 11 Eylül 2024'te Bakü'de gerçekleştirilen 3. toplantısında tarihi bir uzlaşıya vararak 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi projesini kabul etmişti.
Mevcut Türkiye Türkçesi alfabesindeki 29 harfi aynen koruyan bu yeni sistem, diğer Türk lehçelerindeki özgün sesleri karşılamak için 5 yeni harf barındırıyor:
- Ä ä: Açık E / İnce A sesi (Azerbaycan Türkçesindeki gibi)
- N̈ n̈: Sağır Nun / Genizden gelen "ng" sesi
- Q q: Gırtlaktan çıkarılan kalın K / Kaf sesi (Örn: Qazaqstan)
- X x: Hırıltılı H / Hı sesi (Örn: Xalq)
- Ŭ ŭ: U ile V arasında bir ses değerine sahip yarı vokal U
Uzmanlar, Astana'da atılan bu son adımla birlikte Türk halklarının birbirlerinin yazı dillerini ve edebi eserlerini doğrudan anlayabilmesi yolunda en somut entegrasyon zeminlerinden birinin kurulduğunu belirtiyor.
Anahtar Kelimeler: ortak türk alfabesi,