Özbekistan’da yeni Latin alfabesi Parlamentodan geçti

Özbekistan, Latin alfabesine geçiş sürecinde uzun süredir tartışılan ve Türk dünyası ile dil entegrasyonunu güçlendirecek tarihi bir adıma imza attı.

07 Temmuz 2026 15:25

Özbekistan Parlamentosu Yasama Meclisi (Oliy Majlis - Ulu Meclis), 7 Temmuz'da gerçekleştirdiği genel kurul toplantısında, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinde köklü değişiklikler öngören yasa tasarısını kabul etti. Parlamento onayından geçen tarihi belge nihai onay için Senato'ya gönderildi.

Kabul edilen yeni tasarı, daha önce kamuoyunun geniş çaplı görüşüne sunulmamasıyla dikkat çekerken, alfabedeki çift karakterli karmaşık harflerin yerine daha pratik ve Türkçe ile uyumlu sembollerin getirilmesini kapsıyor.

Çift Semboller Gidiyor, Ortak Türk Alfabesiyle Uyumlu Harfler Geliyor

Yeni düzenlemeye göre, mevcut alfabedeki 26 harf ve 3 harf kombinasyonunun yerini; 28 harf ve bir kesme işareti alacak. Reformun en büyük yeniliği ise yazımı ve bilgisayar ortamında kullanımı zor olan çift sembollü (ters kesme işaretli ve digraf) harflerin tek bir karakterle değiştirilmesi olacak.

Yapılan değişiklikler doğrultusunda harflerin yeni yazılışları şu şekilde planlanıyor:

Alfabede yer alan diğer harflerin mevcut yapısı ise aynen korunacak.

"NG" Harfi Alfabeden Çıkarılıyor mu?

Kabul edilen tasarıda bir diğer dikkat çeken ayrıntı ise "NG" harf kombinasyonu oldu. 2021 yılında hazırlanan ilk taslak metinde alfabenin 28 harf ve tek bir harf kombinasyonu (NG) olarak kalması öngörülmüştü. Ancak Meclis'te kabul edilen son yasa tasarısında sadece "28 harf ve bir kesme işareti" ibaresine yer verilmesi, "NG" sesinin alfabeden müstakil bir unsur olarak tamamen çıkarıldığı şeklinde yorumlandı.

Bütçeye Yük Olmaması İçin "Aşamalı Geçiş" Modeli

Özbek milletvekilleri, alfabe değişiminin devlete getireceği mali yükü en aza indirmek ve toplumsal bir karmaşaya yol açmamak amacıyla "aşamalı geçiş" modelini önerdi.

Yasama Meclisinden yapılan açıklamada, bu stratejik yaklaşımla birlikte belgelerin, kurumsal formların ve materyallerin apar topar değiştirilmesinin önüne geçileceği ve ek bütçe harcamalarının sınırlandırılacağı vurgulandı. Bu kapsamda kabul edilen geçiş maddeleri ise şöyle:

• Mevcut Belgeler ve Para Birimi: Yeni yasa tamamen yürürlüğe girene kadar, eski alfabeyle basılmış olan ulusal para birimi (Som), menkul kıymetler, resmi evraklar ve daha önce çıkarılan tüm belgeler geçerliliğini koruyacak.
• Resmi Logolar ve Tabelalar: Devlet kurumları, bakanlıklar ve resmi kuruluşlar, belirlenecek son tarihe kadar mevcut resmi sembollerini, amblemlerini, bina tabelalarını ve logolarını kullanmaya devam edebilecek.

Senatonun da onaylaması halinde Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in imzasına sunulacak olan bu reform, Özbekistan'ın dijital dünyaya entegrasyonunu hızlandırırken, Türk Dili Konuşan Ülkeler arasındaki ortak alfabe vizyonuna da büyük bir katkı sağlayacak.

Kaynak: gazeta.uz

Anahtar Kelimeler: Özbekistan - yeni latin alfabesi, Özbekistan Parlamentosu Yasama Meclisi (Oliy Majlis), Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesi,