Özbekistan'ın tarihi Semerkant şehrinde "100 Yıllık Vasiyet: Türkoloji Kurultayı" başladı

Özbekistan'ın tarihi Semerkant şehrinde, 1926 yılında gerçekleştirilen Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nda alınan ancak dönemin siyasi şartları nedeniyle uygulanamayan kararların 100. yılı dolayısıyla "100 Yıllık Vasiyet: Semerkant Türkoloji Kurultayı" başladı.

05 Haziran 2026 17:54

Semerkant Devlet Üniversitesinde gerçekleştirilen kurultayın açılışına Türkiye, Özbekistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan başta olmak üzere birçok ülkeden akademisyenler, araştırmacılar ve kurum temsilcileri katıldı.

"Semerkant'ta tarihi bir vefa borcu yerine getiriliyor"

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülçin Yahya Kaçar'ın ud dinletisiyle başlayan kurultayın açılışında konuşan Osman Mert, Semerkant'ta düzenlenen etkinliğin yalnızca akademik bir toplantı olmadığını, aynı zamanda Türkoloji tarihine yönelik bir vefa borcunun yerine getirilmesi anlamı taşıdığını söyledi.

Mert, Bakü Kurultayı'nda ortaya konulan bazı hedeflerin dönemin siyasi koşulları nedeniyle gerçekleştirilemediğini anımsatarak, Semerkant'ta düzenlenen kurultayın yüz yıl önce alınan kararın hayata geçirilmesi açısından tarihi önem taşıdığını kaydetti.

Kurultayın, geçmişe duyulan saygının yanı sıra geleceğe yönelik yeni hedeflerin belirlenmesine de katkı sağlayacağını dile getiren Mert, "Bugün Türk cumhuriyetlerinin tamamından gelen değerli Türkologların aynı çatı altında buluşması, yüz yıl önce kurulan hayalin gerçekleştiğinin en güçlü göstergelerinden biridir." diye konuştu.

"Türk dünyası 100 yıl önce konulan hedefleri hâlâ tamamlayamadı"

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Pala, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nda ortaya konulan ortak dil ve kültürel birlik hedeflerinin aradan geçen bir asra rağmen tam anlamıyla hayata geçirilemediğini belirterek, "131 bilim insanı bir araya gelerek Türk halklarının birlik içinde olmasını istedi. Ancak geçen bir asra rağmen ortaya koydukları hedeflerin tamamına ulaşabilmiş değiliz." dedi.

Pala, Türk dünyasının ortak hayaller etrafında birleşmesi gerektiğini belirterek, "Dilde birlik olmadan fikirde ve işte birliği sağlamak kolay değildir. Ortak bir gelecek inşa etmek istiyorsak daha hızlı hareket etmeli ve ortak hedefler doğrultusunda çalışmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Örs de Türk dünyasının son yıllarda kültür, bilim ve eğitim alanlarındaki çalışmalara dikkati çekerek, ortak gelecek hedefleri doğrultusunda işbirliğinin her geçen gün güçlendiğini kaydetti.

Örs, 1926'dan bu yana dünyanın önemli değişimler yaşadığını, Türk halklarının ise zorlu siyasi süreçler, ayrılıklar ve çeşitli sınamalara rağmen bugün yeniden yakınlaşmayı başardığını belirtti.

Geçmişte hayal olarak görülen birçok projenin bugün hayata geçirildiğini ifade eden Örs, "Türk dünyası el ele, gönül gönüle yeni bir gelecek kurmanın eşiğindedir." dedi.

"Türk dünyasını ayakta tutan ortak hafıza ve ortak kültürdür"

Cengiz Aytmatov Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Topsakal, Semerkant'ın yalnızca tarihi bir şehir değil, aynı zamanda Türk-İslam medeniyetinin hafızasını taşıyan önemli merkezlerden biri olduğunu belirtti.

Semerkant'ın, Ali Şir Nevai ve Uluğ Bey gibi Türk ve İslam medeniyetinin önemli şahsiyetlerinin mirasını yaşatan bir şehir olduğunu belirten Topsakal, milletleri ayakta tutanın ortak hafıza, dil, kültür ve tarih olduğunu söyledi.

Bakü Kurultayı'na katılan çok sayıda bilim insanı ve aydının ilerleyen yıllarda siyasi baskılara maruz kaldığını, sürgün edildiğini veya hayatını kaybettiğini ifade eden Topsakal, buna rağmen ortaya koydukları fikirlerin bugün Türk dünyasında yaşamayı sürdürdüğünü kaydetti.

Anahtar Kelimeler: Özbekistan, Semerkant, 100 Yıllık Vasiyet: Türkoloji Kurultayı,