Tarihi Urumiye Cuma Camii UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne aday

İran’ın Batı Azerbaycan eyaletindeki tarihi Cuma Camii, Selçuklu ve İlhanlı dönemlerinden taşıdığı mimari izlerle UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmeye hazırlanıyor.

08 Ekim 2026 11:03

İran’ın Batı Azerbaycan eyaletindeki Urumiye kentinde bulunan tarihi Cuma Camii, Selçuklu ve İlhanlı dönemlerinden günümüze ulaşan mimari özellikleriyle dikkat çekiyor. İran Milli Eserler Listesi’nde yer alan Cami'nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmesi için çalışma yürütülüyor.

Hicri üçüncü yüzyıla uzanan geçmişiyle Urumiye’nin en önemli tarihi yapılarından biri olan Cuma Camii binası, Büyük Selçuklular döneminde camiye dönüştürüldü. Yapının 19 metre yüksekliğindeki kubbesi, taş sütunları, tuğla işçiliği ve kufi kitabeleri Selçuklu döneminin mimari özelliklerini yansıtıyor.

Caminin en dikkat çekici bölümlerinden biri İlhanlılar döneminde inşa edilen mihrabı. Tamamen işlenmiş alçıdan yapılan ve ince süslemeleriyle öne çıkan mihrap, dönemin İslam dünyasındaki önemli sanat eserleri arasında gösteriliyor.

İlhanlı, Zend ve Kaçar dönemlerinde çeşitli eklemeler yapılan tarihi Cami, bugün de ibadete açık. İran Milli Eserler Listesi’nde kayıtlı bulunan yapı için UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne başvuru hazırlıkları yürütülüyor.

Urumiye Kapalı Çarşısı ile doğrudan bağlantısı bulunan Cami, şehrin tarihi dokusunun merkezinde yer alıyor. Yapının çarşıyla bağlantısı, geçmişte ibadet, ticaret ve sosyal hayatın aynı bölgede nasıl iç içe geçtiğini de ortaya koyuyor.

Selçuklu ile İlhanlı sanatının önemli örneklerinden biri olan Cuma Camii, milli miras kapsamında korunuyor.

Kültürel Miras Uzmanı Davud Semedluyi ise caminin taş ve tuğladan oluşan yapısına, Selçuklu dönemine ait kubbesine ve İlhanlılar döneminden kalan mihrabına ilişkin bilgi verdi. Semedluyi, 7 metre 82 santimetre yüksekliğinde ve 5,8 metre genişliğindeki mihrabın tamamen alçıdan ve iki katmanlı işleme tekniğiyle yapıldığını aktardı.

Tarihi yapının kubbesinde Selçuklu dönemine ait kitabeler bulunurken, Cami'nin farklı bölümlerinde Kur’an-ı Kerim’den surelerin işlendiği yazıtlar da yer alıyor.

Anahtar Kelimeler: Zend, İran, Urumiye Cuma Camii, UNESCO,