Türk dünyasının 100 yıllık mirası: Bakü Türkoloji Kurultayı

Türk dünyası ortak alfabesi, Türk halklarının kökenleri ve geçmişten günümüze Türkoloji araştırmaları değerlendirildi.

02 Haziran 2026 17:50

İstanbul, Türk dünyasının bilim ve kültür tarihindeki en büyük dönüm noktalarından biri olan 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı'nın 100'üncü yıl dönümü etkinliklerine ev sahipliği yaptı. Türk Akademisi ve Marmara Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen anma programı, Türk dünyasından çok sayıda ünlü Türkolog, akademisyen ve araştırmacıyı bir araya getirdi.

Asırlık Fikirler 21. Yüzyıla Işık Tutuyor

Marmara Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleşen etkinlikte, 1'inci Türkoloji Kurultayı'nda temelleri atılan fikirlerin güncelliği masaya yatırıldı. Uzmanlar; Türk dünyası ortak alfabesi, Türk halklarının kökenleri ve geçmişten günümüze Türkoloji araştırmaları gibi kritik başlıkları değerlendirdi. Katılımcılar, kurultayda alınan kararların bugün de Türk entegrasyonu için bir milat olma özelliği taşıdığını vurguladı.

Etkinlikte konuşan Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, 1926 Kurultayı'nın 20. yüzyılda Türk kültürü, dili ve halklarının gelişimini etkileyen en büyük tarihi olaylardan biri olduğunu belirtti.

Mustafayev, 100 yıl önce Bakü’de ele alınan Türkoloji çalışmalarının geliştirilmesi, Türk halklarının bilim ve eğitim yoluyla yakınlaştırılması, ortak bilimsel terminolojinin ve ortak bir alfabenin oluşturulması gibi birçok konunun bugün de akademik gündemin merkezinde yer aldığını anlattı.

Türk Akademisi'nin koordinasyonunda 2023'te Türk ülkelerinden bilim insanlarını bir araya getiren Ortak Türk Alfabesi Komisyonu’nun kurulduğunu ve Komisyonun çalışmaları sonucunda 2024'te Ortak Türk Alfabesi’nin kabul edildiğini hatırlatan Mustafayev, şunları kaydetti:

"Bugün Akademi, 50’den fazla bilimsel proje üzerinde çalışmaktadır. Bu projelerin önemli bir bölümü, 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nda ele alınan konularla doğrudan ilişkilidir. Bunlar arasında Türk dillerinin terminolojik sözlükleri, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlüğü, Türk Runik Yazıtları Kataloğu, ‘Türk Dünyasının Kutsal Coğrafyası: Arkeolojik ve Mimari Anıtlar’ projesi ile diğer birçok temel yayın yer almaktadır. ‘Türk Devletleri Tarihi’ projesi üzerindeki çalışmalar da devam etmektedir."

Mustafayev, "Bu etkinliği düzenlemekle aynı zamanda biz o büyük Türkolojimizin büyük şehitlerinin hatırasını da anmaktayız. Yıl boyunca bu Türkoloji Kurultayı'nın 100. yıl dönümünü kutlamaya devam edeceğiz" dedi.Tarihi Sergi ve Yeni Yayınlar Görücüye Çıktı

Programda, Türk Akademisinin yayımladığı bilimsel eserlerin yanı sıra 1. Türkoloji Kurultayı’nın tarihini ve mirasını yansıtan arşiv fotoğrafları ile çeşitli belgelerden oluşan sergi düzenlendi.

Sergideki eserler arasında Türkçenin 6 lehçesinde yayımlanan “1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Albümü” de yer alıyor. Söz konusu eser, tarihi Kurultaya katılan 131 delege hakkında bilgiler içeriyor.

Kurultayın tarihi bağlamını ve önemini ortaya koyan özgün arşiv belgelerine dayanan, Türkçe ve Rusça yayımlanmış "1926 Bakü Türkoloji Kurultayı Arşiv Belgeleri" adlı eser de katılımcıların ilgisine sunuldu.

Anahtar Kelimeler: türkoloji, türk akademisi, marmara üniversitesi, alfabe, mufafayev,