Türk Dünyasının Kalbi Ankara'da Atacak

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet Başkanları Zirvesi, bu yıl Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıl dönümü olan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda Ankara’da gerçekleştirilecek.

19 Temmuz 2026 01:28

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), küresel ve bölgesel işbirliğini güçlendirme yolunda tarihi bir zirveye daha imza atmaya hazırlanıyor. Teşkilatın kurumsal geleceği ve Türk dünyasının entegrasyonu açısından kritik öneme sahip olan TDT 13. Olağan Zirvesi, 29 Ekim 2026 tarihinde Türkiye’nin ev sahipliğinde başkent Ankara’da gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki zirve, Türk dünyasındaki ekonomik entegrasyonu ve siyasi birliği yeni bir seviyeye taşıyacak.

Dönem Başkanlığı Türkiye’ye Geçiyor

Ankara Zirvesi, Türk dünyası arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını aralayacak. Bu tarihi buluşma ile birlikte, TDT Dönem Başkanlığı liderlik bayrağı Azerbaycan’dan Türkiye’ye resmen devrolacak. Türkiye, devralacağı bu stratejik görevle birlikte önümüzdeki dönemde Türk dünyasının ortak hedeflerine rehberlik edecek.

Gündem: Entegrasyon ve Sürdürülebilir Kalkınma

Geçtiğimiz Mayıs ayında Kazakistan’ın Türkistan şehrinde düzenlenen Gayriresmî Zirve'de temelleri atılan "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" vizyonunun, Ankara'da daha somut adımlarla pekiştirilmesi bekleniyor. Zirvede liderler;

• Ekonomik bütünleşme adımlarını hızlandırmayı,
• Dijital ekonomi ortaklığı süreçlerini tahkim etmeyi,
• Bölgesel güvenlik ve ulaştırma koridorları üzerindeki işbirliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Ankara Zirvesi'ne tam üyeler Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın yanı sıra, teşkilatın küresel görünürlüğünü artıran gözlemci üyeler Macaristan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ve Türkmenistan'ın da devlet ve hükümet başkanları düzeyinde katılması bekleniyor.

 Geçmişten Günümüze TDT Tarihi ve Gelişim Süreci

• Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla bağımsızlıklarını kazanan Türk Devletleri, kendi aralarındaki ikili ve çok taraflı işbirliğini geliştirmeyi, dış politikalarında öncelikli hedefleri arasına almışlardır. Bu kapsamda, 1992 yılında başlayan ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın kurulduğu 2009 yılına kadar devam eden “Zirveler Süreci” olarak adlandırılan dönemde, Devlet Başkanları düzeyinde toplam 10 zirve gerçekleştirilmiştir.

  Zirve sonuçlarının niyet beyanından öte bir anlam kazanması ve etkin takibi ile Türk Devletleri arasındaki işbirliğinin kurumsal ve sürdürülebilir bir seviyeye taşınması amacıyla, 17 yıl zarfında (1992-2009) tesis edilen geniş çaplı çok taraflı işbirliğinin, uluslararası bir teşkilat bünyesinde geliştirilmesine karar verilmiştir.

  "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşması”, mevcut süreci kurumsallaştırmak amacıyla Nahçıvan'da 3 Ekim 2009 tarihinde gerçekleştirilen Türk Dili Konuşan Ülkeler 9. Zirvesi'nde Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan tarafından imzalanmıştır. “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi” (kısaca “Türk Konseyi”) olarak adlandırılan kuruluşun organları; Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Aksakallar Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi ve İstanbul'da yerleşik Sekreterya'dan müteşekkildir.

  15-16 Eylül 2010'da İstanbul'da toplanan 10. Türk Dili Konuşan Devletler Zirvesi'nde, “Türk Dili Konuşan Ülkeler işbirliği Konseyi” kurulmuştur. İstanbul Zirvesi'nde Büyükelçi Halil Akıncı Konsey'in Genel Sekreterlik görevine atanmıştır. İstanbul'daki kuruluş toplantısının ardından Türk Konseyi'nin ilk Zirve Toplantısı, "Ekonomik ve Ticari İşbirliği” temasıyla 20-21 Ekim 2011 tarihlerinde Almatı'da gerçekleştirilmiştir.

  2. Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Zirvesi, "Eğitim, Bilim ve Kültürel İşbirliği” temasıyla 22-23 Ağustos 2012 tarihlerinde Bişkek'te düzenlenmiştir.

  Türk Konseyi'nin 3. Zirvesi, 15-16 Ağustos 2013 tarihlerinde Azerbaycan'ın Gebele şehrinde “Ulaştırma” temasıyla gerçekleştirilmiştir.

  4. Zirve toplantısı ise, ülkemizin ev sahipliğinde 4-5 Haziran 2014 tarihlerinde "Turizm” temasıyla Bodrum 'da düzenlenmiştir.

  5. Zirve toplantısı, "Medya ve Enformasyon Teknolojileri” temasıyla 11 Eylül 2015 tarihinde Astana'da düzenlenmiştir.

  Türk Konseyi 6. Zirve Toplantısı, "Gençlik ve Spor” temasıyla Kırgızistan'da düzenlenmiştir. Zirvede Macaristan gözlemci üye olarak Türk Konseyi'ne katılmıştır.

  Türk Konseyi Avrupa Temsilcilik Ofisinin açılış töreni, 19 Eylül 2019 tarihinde Budapeşte'de gerçekleştirilmiştir.

  15 Ekim 2019 tarihinde Bakü'de "KOBİ'lerin Desteklenmesi' temasıyla gerçekleştirilen 7. Zirve'de, Özbekistan Türk Konseyi'ne tam üye olarak katılmıştır.

  10 Nisan 2020 tarihinde COVID-19 ile mücadelede dayanışmayı ve ülkeler arasında eşgüdümü artırmak amacıyla Türk Konseyi üye/gözlemci ülkeleri ve Türkmenistan'ın Devlet/Hükümet başkanlarının katılımıyla, çevrimiçi formatta Türk Konseyi Olağanüstü Zirvesi düzenlenmiştir.

  31 Mart 2021 tarihinde Gayriresmî Türkistan Zirvesi çevrimiçi olarak düzenlenmiş; bu vesileyle Türkistan şehri Türk Dünyasının Manevi Başkentlerinden Biri olarak ilan edilmiştir.

  Türkiye, "Dijital Çağ'da Yeşil Teknolojiler ve Akıllı Şehirler” temasıyla 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul 'da gerçekleştirilen 8. Zirve'de, Teşkilat’ın Dönem Başkanlığını devralmıştır.

  Türk Devletleri'nin bağımsızlığının 30. yıldönümünün kutlandığı Zirve'de, kuruluşun adı "Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)” olarak değiştirilmiş ve Türkmenistan Teşkilat'a gözlemci üye olarak katılmıştır. Zirve'de, TDT 'nin orta ve uzun vadeli amaçlarını ve görevlerini ortaya koyan Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi kabul edilmiştir.

  TDT 'nin 9. Zirvesi 11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta “Türk Medeniyeti için Yeni Dönem: Ortak Kalkınma ve Refaha Doğru” temasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu tarihi Zirve'de, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) TDT' ye gözlemci üye olarak katılmıştır.

  Ülkemizde Şubat 2023’de meydana gelen depremlerin ardından Türkiye ile dayanışma göstermek amacıyla, TDT Olağanüstü Zirvesi “Afet-Acil Durum Yönetimi ve İnsani Yardım” temasıyla 16 Mart 2023 tarihinde Ankara'da düzenlenmiştir. Ankara Zirvesi'nde, müzakereleri uzun süredir devam eden "Türk Yatırım Fonu Kuruluş Anlaşması” imzalanmış ve Devlet Başkanları Konseyi "TDT Sivil Koruma Mekanizması”nın kurulması için çalışmaların başlatılması kararı alınmıştır.

  3 Kasım 2023 tarihinde "TURKTIME” temasıyla Kazakistan'ın başkenti Astana'da gerçekleştirilen TDT 'nin 10. Zirvesi'nde, Ortak Bildiri ve Astana Senedi imzalanmış, 6 Şubat'ın “Afetzedeleri Anma ve Dayanışma Günü” olarak ilan edilmesine ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’na (EİT) gözlemci üye statüsü verilmesine karar verilmiştir.

  TDT Gayriresmî Zirvesi, "Ulaştırma, Bağlantısallık ve İklim Eylemi yoluyla Sürdürülebilir Bir Gelecek İnşa Etmek" temasıyla 6 Temmuz 2024 tarihinde, Azerbaycan'ın evsahipliğinde Şuşa'da gerçekleştirilmiştir.

  TDT 11. Zirvesi, 6 Kasım 2024 tarihinde Kırgızistan’ın evsahipliğinde “Türk Dünyasının Güçlendirilmesi: İktisadî Bütünleşme, Sürdürülebilir Kalkınma, Dijital Gelecek ve Herkes için Güvenlik” temasıyla Bişkek’te düzenlenmiştir. Zirve’de, dijitalleşme ve güvenlik alanlarındaki işbirliği imkanlarının yanısıra, güncel bölgesel ve küresel meseleler ele alınmıştır. Ayrıca, Ortak Bildiri’ye ilaveten, TDT’nin kurumsal yapısının tahkim edilmesi ve muhtelif sahalardaki işbirliğinin daha somut bir zemine oturması amacıyla, Türk Dünyası Şartı, Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması, TDT Sivil Koruma Mekanizması, Türk Yeşil Vizyonu ve TDT Daimi Temsilciler Tüzüğü gibi belgeler kabul edilmiştir. (TDT nezdindeki Daimi Temsilcimiz Büyükelçi Ufuk Ekici, 2025 yılında görevine başlamıştır.)

  TDT Gayriresmî Zirvesi, 20-21 Mayıs 2025 tarihlerinde, “Doğunun ve Batının Buluşma Noktası” temasıyla, Macaristan’ın evsahipliğinde, Budapeşte’de düzenlenmiştir. Bir TDT gözlemci ülkesinde ve AB sınırları dahilinde gerçekleştirilen bu ilk Zirve’de, dış politika, güvenlik ve ekonomi alanlarında, sektörel, kültürel ve haricî taraflarla işbirliği bahislerinde, Türk Dünyası’nın kurumsal bütünleşme süreçlerinde ulaşılan aşama hakkında kapsamlı maddelere yer verilen Budapeşte Bildirisi başta olmak üzere çeşitli belge ve kararlar kabul edilmiştir.

  TDT 12. Zirvesi, 7 Ekim 2025 tarihinde Azerbaycan’ın evsahipliğinde, “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla Gebele’de düzenlenmiştir. Zirvede, Türk Dünyasının bütünleşme sürecinin muhtelif alanlarda ulaştığı aşama ele alınmış, küresel ve bölgesel gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulmuştur. Zirve’de kabul edilen Gebele Bildirisi’nde, dış politika, güvenlik, ekonomi, kültür ve diğer işbirliği alanları ile üçüncü taraflarla işbirliği sahalarında kat edilen mesafenin yanısıra, Türk Devletlerinin pek çok güncel bölgesel meseleye ilişkin müşterek duruşu ortaya konulmuştur. Zirve’de ayrıca, KKTC’nin Türk Akademisi’ne gözlemci üyeliğine ilişkin olarak Budapeşte Zirvesi’nde alınan kararın hayata geçirilmesini sağlayan, Akademi’nin Usul Kuralları’nın tadiline ilişkin karar imzalanmış; Türkmenistan’a, Türk Akademisi ile Türk Kültür ve Mirası Vakfı’nda gözlemci statüsü verilmesine ilişkin kararlar kabul edilmiştir. Teşkilat’ın üçüncü taraflarla işbirliği ve istişare kabiliyetinin güçlendirilmesi amacıyla, ülkemizin teklifi doğrultusunda TDT+ (Plus) Formatı’nın ihdasına ilişkin karar da Zirve’de kabul edilmiştir.

  TDT Gayriresmî Zirvesi, 15 Mayıs 2026 tarihinde Kazakistan’ın evsahipliğinde “Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma” temasıyla Türkistan’da gerçekleştirilmiştir. Zirvede, güncel küresel ve bölgesel meseleler, haricî taraflarla işbirliğinin geliştirilmesi ve üye ülkeler arasındaki eşgüdümün güçlendirilmesine ilişkin görüş alışverişinde bulunulmuştur. Zirvede, iktisadi, beşerî ve kültürel alanlardaki işbirliğini, yapay zekâ ve dijitalleşme imkânlarıyla daha etkin, entegre ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen Ortak Bildiri imzalanmıştır. Bildiriyle ayrıca, Türk Devletleri arasındaki kurumsal bütünleşme süreçlerinin dijital çağın gerekleri doğrultusunda tahkim edilmesine yönelik ortak irade de vurgulanmıştır.

   

Anahtar Kelimeler: TDT, ankara, TDT 13. Olağan Zirvesi,