15. Yüzyıl Oğuz Türkçesinin izleri "Cemşidnamə" ile aydınlanıyor

Filoloji Doktoru Doçent Gatiba Güliyeva’nın editörlüğünde yayımlanan eser, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde bulunan tek el yazması nüshayı temel alıyor.

26 Ocak 2026 16:50

Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi (AMBA) Nasimi Dilbilim Enstitüsü, Türk dilleri üzerine yürüttüğü titiz çalışmalara bir yenisini daha ekledi.

Genç araştırmacı Arzu İşganderzade tarafından kaleme alınan "Tajeddin Ahmedi'nin 'Cemşidnamə' Mesnevisinin Metinbilimsel ve Dilbilimsel İncelenmesi" adlı monografi, Türk dünyası bilim çevrelerinde yankı uyandıran bir eser olarak raflardaki yerini aldı.

İstanbul’daki Tek Nüshadan Bilim Dünyasına

Filoloji Doktoru Doçent Gatiba Güliyeva’nın bilimsel editörlüğünde yayımlanan eser, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde bulunan tek el yazması nüshayı temel alıyor. 14 ve 15. yüzyıl Anadolu Türkçesinin en nadide örneklerinden biri kabul edilen bu mesnevi; tarihsel-karşılaştırmalı ve sözcükbilimsel yöntemlerle mercek altına alınıyor.

Oğuz Türkçesinin Evrimine Işık Tutuyor

Doçent Gatiba Mahmudova’nın aktardığı bilgilere göre, monografinin en büyük başarısı, Oğuz Türkçesinin edebi bir dil olarak kristalleşme sürecini bilimsel olarak kanıtlamasıdır.

Araştırma, şu kritik noktalara odaklanıyor:

Dilin Stabilizasyon Süreci: Edebi normların henüz tam oturmadığı bir dönemin fonetik ve yazım farklılıkları detaylandırılıyor.

Zengin Sözcük Dağarcığı: Arkaik Türkçe kelimeler, Türkmen sözcükleri ve dile dahil olan Arapça-Farsça alıntıların sistematik analizi yapılıyor.

Klasiklerle Karşılaştırma: "Cemşidnamə"nin dili; Dede Korkut, Fuzuli ve Nasimi gibi dev isimlerin eserleriyle kıyaslanarak Oğuz Türkçesinin genel Türk dil sistemindeki konumu tayin ediliyor.

Akademik Dünya İçin Temel Kaynak

"Elm ve Təhsil" yayınevi tarafından basılan bu çalışma, sadece bir dil analizi değil, aynı zamanda Orta Çağ Oğuz yazılı mirasının korunmasına yönelik temel bir katkı olarak görülüyor.

Mahmudova, bu monografinin Türkoloji öğrencileri, doktora adayları ve uzman dilbilimciler için vazgeçilmez bir bilimsel hazine olduğunu vurguladı.

Anahtar Kelimeler: 15. Yüzyıl Oğuz Türkçesi - "Cemşidnamə", Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi (AMBA), Nasimi Dilbilim Enstitüsü, Tajeddin Ahmedi'nin 'Cemşidnamə' Mesnevisi, 14. ve 15. yüzyıl Anadolu Türkçesi,