Aral Denizi'ni Kurtarma Uluslararası Fonu Başkanlığına Özbekistan seçildi

Özbekistan, 2026–2036 yıllarını "Orta Asya'da Akılcı Su Kullanımı İçin Pratik Eylem On Yılı" ilan etmeyi önerdi.

15 Ekim 2026 15:13

Özbekistan Su Kaynakları Bakan Birinci Yardımcısı ve Su Kaynakları Tesisleri İşletme Ajansı Direktörü Zakir İşpulatov, Özbekistan'ın 2027–2029 dönemi için Aral Denizi'ni Kurtarma Uluslararası Fonu (IFAS) Başkanlığına seçildiğini duyurdu.

Özbekistan’ın dönem başkanlığı altındaki öncelikli hedefleri arasında Fon'un kurumsal ve yasal çerçevesinin güçlendirilmesi, su, enerji ve çevre sorunlarına ortak çözümler üretilmesi, su kullanım uygulamalarının modernleştirilmesi, uluslararası finans kuruluşlarıyla iş birliğinin artırılması ve Afganistan'ın bölgesel su diyaloğuna dâhil edilmesi yer alıyor.

Orta Asya İçin “Pratik Eylem On Yılı” Teklifi

Özbekistan yönetimi, su krizine karşı bölgesel düzeyde yeni adımlar atmaya hazırlanıyor. Ülke, 2026–2036 yıllarını "Orta Asya'da Akılcı Su Kullanımı için Pratik Eylem On Yılı" ilan etmeyi önerdi.

Ayrıca öne çıkan diğer teklifler şunlar oldu:

Afganistan ile Diyalog: Amuderya havzasındaki su kaynaklarının ortak kullanımı konusunda Afganistan’ın bölgesel iş birliği mekanizmalarına dâhil edilmesi...

Mükemmeliyet Merkezi: "Taşkent Sulama ve Tarımsal Mekanizasyon Mühendisleri Enstitüsü" bünyesinde Bölgesel Su Yönetimi Yetkinlik Merkezi kurulması

Bölgesel Su Haftası: Bölge ülkelerinde düzenli olarak Su Haftası etkinliklerinin hayata geçirilmesi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev, daha önce Semerkant Uluslararası İklim Forumu’nda yaptığı açıklamada, Amuderya ve Siriderya nehirlerinin debisindeki düşüş sebebiyle 2040 yılına kadar Orta Asya ülkelerinin çok yüksek düzeyde su kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.

Su Yönetiminde Dijital Devrim ve Büyük Bütçe

Su kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla ülke genelinde kapsamlı bir teknolojik dönüşüm yürütülüyor. Bu kapsamda Özbekistan su sektöründe 10 ayrı bilgi sistemi geliştirilerek Birleşik Su Yönetim Platformu kuruldu.

Teknolojik Altyapı: Su kaynaklarının anlık izlenmesi ve kontrolü amacıyla 13.305 "Akıllı Su" cihazı, drenaj kuyularına 12.809 "Dalgıç" cihazı yerleştirildi. 1.914 pompa istasyonuna ölçüm sistemleri entegre edilirken 108 büyük su tesisi otomatize edildi.

Su Tasarrufunda Rekor Artış: 2017 yılında yalnızca 28 bin hektarlık alanda uygulanan su tasarrufu teknolojileri, sulanan arazilerin yaklaşık %60'ına (2,6 milyon hektar) ulaştırıldı. 2026 yılı başından itibaren bu teknolojiler ek olarak 640 bin hektarlık alanda daha yaygınlaştırıldı.

Büyük Bütçe: 2026 yılında devlet bütçesinden sulama ve drenaj altyapısının inşası ve modernizasyonu için 4,1 trilyon som kaynak ayrıldı. Bir önceki yıl ise 824 kilometrelik sulama kanalı betonlandı.

CICA Bakü Zirvesi ve İklim Diplomasisi

Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in CICA 6. Zirvesi’nde gündeme getirdiği "Yeşil Asya" programı kapsamındaki ekosistem ve ağaçlandırma istişareleri devam ediyor.

Bakü'de devam eden Asya'da Etkileşim ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) 7. Zirvesi için hazırlanan organizasyon tüzüğü taslağı ile bölgesel iklim ve su diplomasisine yönelik adımların daha da somutlaşması bekleniyor.

Anahtar Kelimeler: Özbekistan - Aral Denizi'ni Kurtarma Uluslararası Fonu Başkanı, Zakir İşpulatov, IFAS,