Azerbaycan arkeolojisinde bir ilk: Gebele’de 2.500 yıllık saray tipi kamu binası keşfedildi

Tarihi 2.500 yıl öncesine uzanan antik başkent Gebele’de 1926 yılından bu yana belirli aralıklarla sürdürülen arkeolojik çalışmalar, Azerbaycan arkeolojisinde çığır açacak yeni bir bulguyla taçlandı.

01 Kasım 2026 08:50

Antik Kafkas Albanyası’nın (Caucasian Albania) ilk başkenti Gebele’de sürdürülen 100 yıllık arkeolojik kazılarda, bölge tarihine ışık tutacak olağanüstü bir keşfe imza atıldı. Kazı ekibi, bölgede ilk kez saray tipi devasa bir kamu binasının kalıntılarına ulaştı.

Tarihi 2.500 yıl öncesine uzanan antik başkent Gebele’de 1926 yılından bu yana belirli aralıklarla sürdürülen arkeolojik çalışmalar, Azerbaycan arkeolojisinde çığır açacak yeni bir bulguyla taçlandı.

Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi (AMEA) Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü'ne bağlı Gebele Arkeoloji Ekibi, Prof. Dr. Gafar Cebiyev liderliğinde şehrin "Gala" bölgesinde üç ay boyunca saha araştırmaları yürüttü.

35-40 Kilometre Uzatılan Taşlar: "Devlet Gücüyle İnşa Edildi"

Geçtiğimiz yüzyılın 60'lı yıllarında ünlü bilim insanı Saleh Gaziyev tarafından başlatılan ancak yarım kalan "III. Kazı Alanı", güney ve doğu yönlerinde genişletildi. Yapılan kazılarda, Kafkas Albanyası dönemine ait saray tipi görkemli bir kamu binasının kalıntıları gün yüzüne çıkarıldı.

Binanın inşasında büyük boyutlu yontulmuş taşların kullanıldığını belirten Prof. Dr. Gafar Cebiyev, şu dikkat çekici tespiti paylaştı:

"Bu tür taşların çıkarılabileceği bir yatak, bölgenin 35-40 kilometre yarıçapında bulunmuyor. Yani inşaatta kullanılan malzemeler oldukça uzak bir maden yatağından getirilmiş. Bu durum, yapının inşasında doğrudan devlet kaynaklarının kullanıldığını ve yeni keşfedilen eserin üst düzey bir devlet kamu binası olduğunu açıkça kanıtlıyor."

Yıkımın Ardından Daha Görkemli Bir Yapı İnşa Edildi

Erken Orta Çağ'ın sonlarına doğru iç ve dış etkenler nedeniyle ciddi şekilde tahrip olan yapının kaderi, sonraki dönemde yeniden şekillendi. 8. yüzyılın sonları ile 9. yüzyılın başlarında, yıkılan yapının önüne ve temelleri üzerine mimari açıdan çok daha görkemli yeni bir bina inşa edildi.

Ön kısmında üç tuğla platform ve bir tuğla sütun barındıran bu yeni yapının da tam anlamıyla bir kamu binası izlenimi verdiğini söyleyen Cebiyev, tüm kompleksin pişmiş tuğlalardan örülmüş duvarlarla çevrili olmasının bu tespiti doğruladığını vurguladı.

500 Metrekarelik Alanda Zengin Maddi Kültür Örnekleri

Toplam 30 hektarlık Gebele şehrinin Salbir ve Gala bölümlerinde ilk kez bu denli görkemli bir yapıya rastlandığını belirten sefer üyesi Elmira Abbasova, 500 metrekarelik alanda yürütülen kazılarda çok sayıda maddi kültür örneğinin ele geçirildiğini kaydetti.

Abbasova; Gebele sakinlerinin yaşam tarzı, ekonomik faaliyetleri ve ticaret ağlarına ışık tutan buluntular arasında özellikle inşaat seramikleri ile sırlı ve sırsız ev eşyalarının, yerel zanaatkarların profesyonellik düzeyini gözler önüne serdiğini ifade etti.

Araştırmalar Tarihin Karanlık Noktalarını Aydınlatacak

Kazı çalışmalarının henüz başlangıç ​​aşamasında olduğunun altını çizen Prof. Dr. Gafar Cebiyev; saray tipi kamu binasının tam tarihsel dönemi, plan düzeni, yapım teknikleri ve asıl amacının gelecek sezonda yapılacak detaylı çalışmalarla netlik kazanacağını belirtti. Cebiyev, 2.500 yıllık geçmişe sahip antik başkent Gebele ile genel olarak Kafkas Albanyası’nın tarihine dair pek çok bilinmezin bu kazılarla aydınlatılacağını sözlerine ekledi.

Anahtar Kelimeler: Azerbaycan arkeolojisinde bir ilk, Gebele - 2.500 yıllık saray tipi kamu binası, Antik Kafkas Albanyası, Antik Kafkas Albanyası’nın (Caucasian Albania, Prof. Dr. Gafar Cebiyev, Saleh Gaziyev,