Hazar Denizi'ni korumak için kıyıdaş ve komşu ülkelerden seferberlik

Kazakistan ve Türkmenistan'ın ev sahipliğinde, 12 Ağustos Hazar Denizi Günü kapsamında 8 ülkenin katılımıyla bölge ekosistemini korumaya yönelik dev bir çevre seferberliği başlatıldı.

12 Ağustos 2026 16:27

371 bin kilometrekarelik yüzölçümü ve 7 bin kilometreyi aşan kıyı şeridiyle bölge için hayati önem taşıyan Hazar Denizi için kıyıdaş ve komşu ülkeler adeta bir çevre seferberliği başlattı.

12 Ağustos Hazar Denizi Günü vesilesiyle Kazakistan ve Türkmenistan, diplomasi, bilimsel iş birliği, inovasyon ve gençlik gönüllülüğünü buluşturan dev etkinliklere ev sahipliği yaptı.

Kazakistan’da "Hazar Denizi Eylem Haftası 2026" ve İnovasyon Hackathonu

Kazakistan Cumhuriyeti Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, "Taze Kazakistan" çevre kültürü geliştirme konsepti çerçevesinde "Hazar Denizi Eylem Haftası 2026" Uluslararası Gönüllü Haftası'nı düzenledi.

Hafta boyunca süren etkinliklere Hazar'a kıyısı olan Azerbaycan, Rusya, İran ve Türkmenistan'ın yanı sıra Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan'dan gelen uzmanlar, çevre aktivistleri ve gençler katıldı.

Çok boyutlu çevre programı şu önemli aşamalarla gerçekleştirildi:

6-7 Ağustos (Bilim ve Teknoloji): Kıyıdaş ülkelerin yürüttüğü modern çevre izleme teknolojileri ve bilimsel araştırmalar üzerine uluslararası bir seminer ile yuvarlak masa toplantısı düzenlendi. Deneyim alışverişi yapılarak bilimsel iş birliği güçlendirildi.

8 Ağustos (Ekolojik Maraton): Aktau'da düzenlenen "Caspian Clean Challenge" (Hazar Temizleme Yarışması) kapsamında gönüllüler geniş çaplı bir kıyı temizliği, atık toplama ve ayrıştırma çalışması yürüttü. Bölge gönüllülerinin dayanışmasını simgelemek üzere 80'den fazla ağaç dikilerek "Hazar Bölgesi Gönüllüleri Dostluk Yolu" açıldı ve geleceğe notlar içeren bir "Zaman Kapsülü" yerleştirildi.

10-11 Ağustos (Hazar İnovasyon Laboratuvarı): Düzenlenen uluslararası hackathonda gençler, Hazar ekosistemini korumaya yönelik teknolojik ve çevresel projeler geliştirerek uzman jüriye sundu.

12-Ağustos (Gönüllü Zirvesi): "Hazar Konuşmaları" başlıklı kapanış zirvesinde, güncel çevre sorunlarının tartışıldığı panel oturumunun yanı sıra hackathon kazananları için ödül töreni düzenlendi.

Kazakistan’dan bilimsel izlemeye 2,4 milyon dolar devlet desteği

Kazakistan, sosyal projelerin yanı sıra Hazar’ın bilimsel olarak izlenmesi için bütçe rezervlerini açtı. Hükümet, deniz izleme ekipmanlarının satın alınması ve hidrobiyolojik ile hidrokimyasal laboratuvarların donatılması amacıyla devlet rezervinden yaklaşık 2,4 milyon ABD doları tahsis etti.

Kazakistan Bilimsel Araştırma Hazar Denizi Enstitüsü, bu kaynakla birlikte meteorolojik, hidrolojik, biyolojik göstergeler ve deniz tabanı tortularının durumu dahil olmak üzere bu yıl tam 50 farklı parametreyi aralıksız izleyecek.

Türkmenistan Avaza’da diplomasi ve dostluk müsabakaları

Kutlamaların Türkmenistan ayağı ise Avaza Milli Turizm Bölgesi’ni diplomasi ve çevre gündeminin merkezi haline getirdi.

Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov’un ev sahipliğinde düzenlenen “Hazar Denizi Ekosisteminin Korunması: Bölgesel İşbirliği ve Sürdürülebilir Kalkınma” konferansı, Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un tebrik mesajıyla başladı. Mesajında Hazar’ın bir "barış, dostluk ve iş birliği denizi" olduğunu hatırlatan Berdimuhamedov, iklim değişikliği ve deniz kirliliğini önlemenin küresel bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Zirvede uluslararası kurumlardan da güçlü destek mesajları geldi:

Xiaojun Grace Wang (BM Türkmenistan Daimi Koordinatörü): "Bu konferans; bilim temelinde yükselen, teknolojiyle ilerleyen ve insanlar tarafından yönlendirilen bir uluslararası iş birliğini temsil ediyor. Birleşmiş Milletler, Hazar Denizi için herkes adına dirençli ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek amacıyla tüm yardım kapasitesini seferber edecektir."

Serhan Aktoprak (Uluslararası Göç Örgütü Temsilcisi): "Kirlilik ve çevresel bozulma insanların yaşamları ve geçim kaynakları üzerinde doğrudan etki ediyor. İnsanlar uyum sağlayıp kalmak ya da göç etmek arasında kalıyor. Bugün tüm paydaşlarla bu yüzden etkin çözümler üretmek için bir araya geldik."

Geçmişte ilk Hazar Zirvesi (2002), ilk Hazar Çevre Forumu (2012) ve ilk Hazar Ekonomik Forumu'na (2019) ev sahipliği yapan Türkmenistan, yeni "Hazar Ekoloji Girişimi" ile liderliğini perçinledi. Avaza'daki resmi ve bilimsel programlar, katılımcıların bir araya geldiği dostluk voleybol ve futbol müsabakalarıyla renkli görüntülere sahne olarak tamamlandı.

Anahtar Kelimeler: Hazar için Tahran Sözleşmesi, 12 Ağustos Hazar Denizi Günü, Kazakistan’da "Hazar Denizi Eylem Haftası 2026", Türkmenistan Dışişleri Bakanı, Raşid Meredov, Xiaojun Grace Wang, Serhan Aktoprak, Hazar zirveleri,