Hocaların Hocası Yusuf el-Hemedânî Merv’deki Külliyesinde anıldı

Genç yaşta Bağdat’a giderek Nizamiye Medresesi’nde eğitim alan Yusuf Hemedânî; fıkıh, hadis ve tasavvuf alanlarında yetişti ve Büyük Selçuklu Sultanı Sencer döneminde Sünni düşüncenin en önemli temsilcileri arasında yer aldı.

03 Ekim 2026 13:22

Camiler ve Din Görevlileri Haftası dolayısıyla Türk-İslam tarihinin en önemli manevi duraklarından biri olan Türkmenistan’ın Merv şehrindeki Yusuf el-Hemedânî Külliyesi ziyaret edildi. Ziyarette, "Hocaların Hocası" olarak anılan büyük İslam âliminin hayatı ve bıraktığı derin manevi miras katılımcılara aktarıldı.

"Horasan İrfanını Kurumsal Bir Güce Dönüştürdü"

TRT Türkmenistan Temsilcisi Uğur Sami Gezer’in aktardığı bilgilere göre, o zamanki Horasan’ın kadim ilim merkezlerinden biri olan Merv’de bulunan külliyede gerçekleştirilen programda konuşan Din Hizmetleri Müşaviri Yusuf Tunç, İran'ın Türkler yurdu Hemedan şehrinde doğan Yusuf Hemedânî’nin köklü geçmişine ve ilmi yönüne dikkat çekti:

"İmam-ı Azam Ebu Hanife'nin torunlarından olan Hoca Yusuf el-Hemedani, 1048 yılında Hemedan'da doğmuş çok yönlü bir Türk-İslam âlimidir. O, mutasavvıfların 'hocaların hocası' diye andığı, Horasan irfanını kurumsal ve toplumsal bir güce dönüştürmüş, çağının çok ötesinde izler bırakmış bir medeniyet öncüsüdür."

Genç yaşta Bağdat’a giderek Nizamiye Medresesi’nde eğitim alan Hemedânî; fıkıh, hadis ve tasavvuf alanlarında yetişti ve Büyük Selçuklu Sultanı Sencer döneminde Sünni düşüncenin en önemli temsilcileri arasında yer aldı.

İlim, İrfan ve Alın Teri Bir Arada

Yusuf el-Hemedânî’nin öğretisinde ilim kadar emek ve alın teri de merkezi bir yer tuttu. Başkalarının sırtından geçinmeye kesinlikle karşı çıkan büyük âlim, geçimini çiftçilik ve ayakkabıcılık yaparak sağladı.

Dağ, tepe ve köy demeden diyar diyar dolaşarak irşat faaliyetlerini sürdüren Hemedânî, ilmi halkla iç içe yaşadı.

Din Hizmetleri Müşaviri Yusuf Tunç, onun tasavvufi silsiledeki ve yetiştirdiği büyük şahsiyetlerdeki yerine şu sözlerle vurgu yaptı:

"Hoca Yusuf el-Hemedani, Ebu Ali el-Farmadi'den aldığı tasavvuf terbiyesiyle Nakşibendi silsilesinin 9. halkası olmuştur. Rütbetül Hayat başta olmak üzere çeşitli eserler yazmıştır. Hoca Ahmet el-Yesevi ve Abdülhalik Gucdüvânî gibi dev şahsiyetler yetiştiren Hoca Yusuf el-Hemedani, Asya'dan Anadolu'ya yayılan tebliğ ve irşat yolunu açmış, 1140 yılında Herat'tan Merv'e dönerken vefat etmiş ve buraya defnedilmiştir."

Mirası Türkistan’dan Anadolu’ya Yaşıyor

1140 yılında vefat ettiği Merv’deki kabri bugün de dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçileri ağırlamaya devam ediyor. Yusuf el-Hemedânî’nin ilmi, irfanı ve emeği buluşturan manevi mirası, Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan geniş coğrafyada inanç ve gönül dünyamızı aydınlatmayı sürdürüyor.

Anahtar Kelimeler: Yusuf el-Hemedânî, Yusuf Tunç, Türkmenistan’ın Merv şehri, Horasan’ın kadim ilim merkezleri,