Kazakistan, yeni anayasada Rusçanın statüsünü değiştiriyor

Geniş kapsamlı kamuoyu tartışmalarının ardından taslağın halkoylamasına (referandum) sunulması bekleniyor.

10 Şubat 2026 16:33

Kazakistan, devlet kimliğini güçlendirme ve anayasal terminolojiyi sadeleştirme yolunda tarihi bir adım atıyor.

Yeni anayasa taslağında yapılan düzenlemeyle, Rusçanın statüsünü belirleyen kritik ifadeler değiştirilerek Kazakçanın "tek devlet dili" olduğu vurgusu perçinlendi.

"Eşit" Gitti, "Yanı Sıra" Geldi

Kazakistan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bahıt Nurmuhanov tarafından duyurulan değişikliğe göre, mevcut Anayasa'daki "Rusça, Kazakça ile eşit düzeyde kullanılır" ifadesi metinden çıkarıldı.

Yeni taslakta, Rusçanın kullanımı Kazakçanın "yanı sıra" (qatori) şeklinde tanımlandı.

Nurmuhanov, bu değişikliğin sadece bir kelime oyunu olmadığını, "terminolojik ve anlamsal bütünlüğü sağlamayı" amaçlayan stratejik bir düzenleme olduğunu belirtti.

Tartışmalı 7. Maddeye Yeni Yorum

Yürürlükteki anayasanın 7. maddesi, Rusçanın devlet kurumlarında Kazakça ile eşit statüde kullanılmasına izin veriyordu. Ancak bu durum, Rusçanın fiilen "ikinci bir devlet dili" olarak algılanmasına ve uzun yıllardır süregelen siyasi tartışmalara yol açmıştı.

Yeni düzenlemeyle birlikte:

Kazakça: Ülkenin tek ve yegâne devlet dili olarak konumlandırılıyor.

Rusça: Devlet dili statüsünden çıkarılarak, "milletlerarası iletişim dili" niteliğiyle tanımlanıyor.

Referandum Kapıda

31 Ocak’ta kamuoyuna açıklanan yeni anayasa taslağı, Kazakistan’ın bağımsızlık sonrası milli kimlik inşa sürecindeki en önemli virajlardan biri olarak görülüyor.

Geniş kapsamlı kamuoyu tartışmalarının ardından taslağın halkoylamasına (referandum) sunulması bekleniyor.

Referandumun kesin tarihi ise henüz netleşmiş değil.

Bu hamle, Kazakistan'ın son yıllarda Latin alfabesine geçiş süreciyle başlattığı "kültürel bağımsızlık" stratejisinin anayasal düzeydeki en somut adımı olarak değerlendiriliyor.

Anahtar Kelimeler: Kazakistan - yeni anayasada Rusça, Bahıt Nurmuhanov,