Kültöbe, Oğuz Türklerinin yazı kültürüne dair bilinenleri kökten değişiyor

Türk dünyası ve arkeoloji camiasında büyük heyecan yaratan bir keşfe imza atıldı.

24 Aralık 2025 16:27

Kazakistan'da bir köy okulunun müzesinde tesadüfen bulunan Kültöbe Yazıtı, Oğuz Türklerinin yazı kültürüne dair bilinenleri kökten değiştiriyor.

 9-10. yüzyıla tarihlenen yazıt, Oğuzların Selçuklu döneminden yüzyıllar önce yazı kullandığını kanıtladı.

Türk dünyası ve arkeoloji camiasında büyük heyecan yaratan bir keşfe imza atıldı.

Kazakistan’ın Türkistan şehri yakınlarındaki Oranğay köyünde, bir ortaokulun müzesinde tesadüfen fark edilen Kültöbe Yazıtı, Oğuz Türklerinin erken dönem siyasi ve kültürel hayatına dair paha biçilemez sırlar barındırıyor.

Bir Köy Okulunda Başlayan Tarihi Yolculuk

Keşfi gerçekleştiren Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, yazıtın bulunuş hikayesini ilk kez paylaştı.

Erkoç, bölgedeki Oğuz yerleşimi kalıntılarını incelerken uğradıkları köy okulunun müzesinde bu esere denk geldiklerini belirtti.

Yapılan literatür taraması sonucunda, yazıtın daha önce hiçbir bilimsel çalışmaya konu olmadığı tespit edilerek Türk dünyası literatürüne kazandırıldı.

"Hazar Hanı'nın Kulu": Siyasi Dengeler Yeniden Yazılıyor

Yazıt üzerinde yapılan titiz çalışmalar sonucunda, tek satırlık metnin çözümü için önemli bir öneri sunuldu.

Uzmanlar; Doç. Dr. Erkoç, Alparslan Kavaklı ve Prof. Dr. Erhan Aydın'ın ortak çalışmasıyla metni şu şekilde okudu:

"Kazar Kan Kul" (Hazar Hanı'nın Kulu)

Bu ifade, tarihçiler için devrim niteliğinde bir ipucu taşıyor. Eğer bu okuma kesinleşirse, Oğuz Yabguluğu'nun Hazar Kağanlığı'na bağlı olduğu yönündeki tarihsel teoriler ilk kez somut bir arkeolojik kanıtla desteklenmiş olacak.

Keşfin Bilim Dünyası İçin 3 Kritik Önemi

Yazı Kültürü: Genel kabul gören "Oğuzcanın 13. yüzyılda yazı dili olduğu" görüşü yıkıldı. Bu yazıt, Oğuzların 9. yüzyıldan itibaren Türk alfabesini (Runik) kullandığını ispatladı.

Tarihlendirme: Arkeolojik veriler ve göç hareketleri, yazıtın 9. ve 10. yüzyıllar arasında (yaklaşık 1100 yıl önce) oluşturulduğunu gösteriyor.

Gizemli Damga: Yazıtın altında yer alan ve su simgesi ya da bir boy işareti olabileceği düşünülen özel damga, Türk kültür tarihinin sembolik derinliğine ışık tutuyor.

Daha Fazlası Toprağın Altında Bekliyor

1990’lardaki kaçak bir kazıda bulunduğu ancak bugüne kadar gizli kaldığı anlaşılan bu kireçtaşı blok, Kazakistan topraklarının Türk tarihi açısından henüz keşfedilmemiş birçok esere gebe olduğunun bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

Kültöbe Yazıtı'na dair akademik çalışmaların derinleşmesiyle birlikte, 2026 yılında İstanbul’da düzenlenecek Türk Devletleri Akademik Forumu'nda eserin replikasının sergilenmesi planlanıyor.

Anahtar Kelimeler: Kültöbe_Oğuz Türklerinin yazı kültürü, 1100 yıllık Kültöbe Yazıtı, 9-10. yüzyıla tarihlenen yazıt, Oğuzların Selçuklu döneminden yüzyıllar önce yazı kullandığı, Kazakistan’ın Türkistan şehri yakınlarındaki Oranğay köyü, Hayrettin İhsan Erkoç, Hazar Hanı'nın Kulu, Kazar Kan Kul, Kültöbe Yazıtı,