“Nargin: Sona Kadar Sirli” belgeseli Türkiye turnesine çıkıyor

Birinci Dünya Savaşı’nın en hüzünlü ve az bilinen sayfalarından biri, Azerbaycanlı sinemacılar tarafından çekilen çarpıcı bir belgeselle yeniden gün yüzüne çıkıyor.

12 Ağustos 2026 14:17

Hazar Denizi’nde bulunan Nargin Adası’ndaki Türk esirlerin dramını ve Azerbaycan Türklerinin canları pahasına gösterdiği fedakârlığı anlatan “Nargin: Sona Kadar Sirli” (Nargin: Sonuna Kadar Gizemli) adlı yeni belgesel, Türkiye genelinde sinemaseverlerle buluşmaya hazırlanıyor.

Belgesel; Sarıkamış Cephesi başta olmak üzere I. Dünya Savaşı yıllarında Ruslara esir düşerek Bakü açıklarındaki Nargin Adası'na götürülen binlerce Osmanlı askerinin susuzluk, açlık ve hastalıkla geçen zorlu yaşam mücadelesini odağına alıyor.

Ağır şartlarda bile kopmayan tarihî bağlar

Film, Nargin Adası’ndaki Türk askerlerinin yaşadığı büyük dramı gözler önüne sererken, asıl vurguyu Azerbaycan halkının o dönem sergilediği büyük insanlık dersine yapıyor. En zorlu tarihi ve siyasi koşullar altında dahi Azerbaycan Türklerinin, Osmanlı askerlerini Ada'dan kaçırmak, onlara yiyecek, giyecek ve tıbbi yardım ulaştırmak için gösterdiği büyük fedakârlık belgeselin ana omurgasını oluşturuyor. Yapım, iki kardeş halk arasındaki sarsılmaz bağların, merhametin ve insani dayanışmanın en ağır şartlarda bile nasıl diri kaldığını güçlü bir sinematografik dille gözler önüne seriyor.

Türkiye turnesi ve Türkçe altyazı müjdesi

2026 yılı içinde Türkiye’de düzenlenen “Azerbaycan Sinema Günleri” kapsamında ilk kez Türk izleyicisinin beğenisine sunulan belgesel, gördüğü yoğun ilginin ardından geniş çaplı bir projeye dönüştürüldü.

Azerbaycan’ın Türkiye Büyükelçiliği bünyesindeki Kültür Merkezi tarafından yıl boyu yürütülecek özel proje kapsamında, filmin Türkiye’nin farklı şehirlerinde yeniden gösterime sunulması planlanıyor. Ayrıca, bu tarihi bağların çok daha geniş kitleler, özellikle de genç nesiller tarafından anlaşılabilmesi amacıyla filmin Türkçe altyazılı versiyonu hazırlanarak Türkiye’deki izleyicilere ulaştırılacak.

Tarihin karanlıkta kalmış bu fedakârlık öyküsü, beyaz perde aracılığıyla Taşkent’ten Bakü’ye, Anadolu’dan Hazar’a uzanan kadim gönül köprülerini bir kez daha güçlendirecek.

Nargin Adası'nda neler oldu?

Birinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde (özellikle Sarıkamış'ta) Ruslara esir düşen binlerce Osmanlı askeri ve sivil, Bakü açıklarındaki kurak ve yılanlarıyla bilinen Nargin Adası'nda (Büyük Zire) açlık, susuzluk ve salgın hastalıklar nedeniyle büyük bir ölüm kalım savaşı vermiştir. "Cehennem Adası" ya da "Ölüm Adası" olarak anılan bu yerde binlerce Türk esir insanlık dışı şartlarda hayatını kaybetmiştir.

Ada'da tatlı su kaynağı veya yeşillik yoktu. Zehirli yılanların çokluğu nedeniyle bölge halkı burayı "Yılan Adası" olarak adlandırmıştı. 1915 yılının başlarından itibaren sevk edilen asker ve siviller; açlık, susuzluk, yılan sokmaları ve tifüs gibi salgın hastalıklarla baş başa bırakıldı. Ada'da tutulan 10 bin ila 20 bin arasındaki esirden çok büyük bir bölümü trajik şekilde şehit oldu.

Esirlerin yaşadığı acı durumun Bakü halkı tarafından duyulması üzerine yerli halk büyük bir yardım kampanyası başlattı.Azerbaycan Türkleri, Ada'daki Osmanlı askerlerine teknelerle gizlice yiyecek, su, giysi ve ilaç ulaştırdı. Yerli halkın ve bazı hayırseverlerin yardımıyla aralarında Türk havacılık tarihinin önemli ismi Vecihi Hürküş’ün de bulunduğu bazı esirler Ada'dan kaçmayı başardı.

Anahtar Kelimeler: “Nargin: Sona Kadar Sirli” belgeseli ve Türkiye turnesi, Hazar Denizi’nde bulunan Nargin Adası’ndaki Türk esirlerin dramı,