Nizami Gencevi, Türkiye’de tanıtılıyor: “O, bir Azerbaycan dehasıdır.”

Orta Çağ Doğu edebiyatının en parlak yıldızı, insancıl fikirlerin ve adalet kavramının bayraktarı Nizami Gencevi’nin mirası, Türkiye’de yürütülen kapsamlı çalışmalarla yeniden keşfediliyor.

19 Ocak 2026 15:35

Azerbaycanlı bilim insanı Doç. Dr. Tahmina Badalova, büyük şair Nizami Gencevi’nin eserlerinin dilinden dolayı Fars şairi sanılmasının tarihi bir yanılgı olduğunu belirterek, Türkiye’deki kütüphane ve üniversitelerde bu algıyı değiştirecek dev projelerin hayata geçirildiğini duyurdu.

Orta Çağ Doğu edebiyatının en parlak yıldızı, insancıl fikirlerin ve adalet kavramının bayraktarı Nizami Gencevi’nin mirası, Türkiye’de yürütülen kapsamlı çalışmalarla yeniden keşfediliyor.

Azerbaycan Bilimler Akademisi Nizami Gencevi Edebiyat Enstitüsü’nün önde gelen araştırmacılarından Doç. Dr. Tahmina Badalova, Ankara’da yaptığı açıklamada, büyük şairin Türk kökenli bir Azerbaycanlı sanatçı olduğunun bilimsel gerçeklerle dünyaya anlatıldığını vurguladı.

Dil Yanılgısı, Kimliği Gölgelememeli

Badalova, son yüzyıllarda yaşanan halkların ayrışma süreci nedeniyle Nizami’nin eserlerinin, yazıldıkları dil (Farsça) üzerinden değerlendirildiğini ve bu durumun genç kuşaklarda "Fars şairi" olduğu yönünde yanlış bir kanaat uyandırdığını belirtti. Ancak 2021 yılının Azerbaycan’da "Nizami Gencevi Yılı" ilan edilmesinin bu noktada stratejik bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Badalova, şunları söyledi:

"Gerçeği söylemekten çekinmeyen dünya oryantalistleri, Nizami'nin eserlerinden 'Türk kokusunun' yayıldığını açıkça ifade ediyorlar. Nizami için 'Türk' demek; adil, dürüst ve güzel insan demektir."

"Hamsa" Artık Türkçede: Kütüphanelere Ücretsiz Dağıtıldı

Azerbaycan Kültür Merkezi'nin destekleriyle yürütülen projeler kapsamında, Nizami’nin ölümsüz eseri "Hamsa" (Beşleme), birinci el kaynaklardan ve el yazmalarından aslına uygun şekilde Türkçeye kazandırılıyor.

Tamamlanan Eserler: Sırlar Hazinesi, Leyli ve Mecnun ve İskendername, Prof. Dr. Nimet Yıldırım'ın akademik çevirisiyle okurlara sunuldu.

Erişim: Bu eserler, Türkiye genelindeki üniversite ve kütüphanelere ücretsiz olarak dağıtılarak gençlerin Nizami mirasına birinci elden ulaşması sağlandı.

2026 Müjdesi: Hamsa’dan Seçme Öyküler Geliyor

Doç. Dr. Tahmina Badalova, 2026 yılı için hazırlanan yeni bir projenin müjdesini de verdi. "Hamsa’dan Seçme Öyküler" başlığıyla yayımlanacak yeni eserde, Mir Celal Paşayev ve Badalova’nın düzyazıya çevirdiği toplam 12 seçki yer alacak.

Ayrıca Badalova, 11-19. yüzyıl Azerbaycan bölgesi Türk şiiri üzerine bir kaynak kitap ve Nizami eserlerindeki "Kelile ve Dimne" motifleri üzerine bir çeviri çalışması yürüttüğünü de sözlerine ekledi.

Hedef: Her Türk Genci Nizami’yi Tanıyacak

Ankara Hacı Bayram Veli, Yıldız Teknik ve Ankara Üniversitesi gibi köklü kurumlarla iş birliği içinde olduklarını belirten Badalova, temel amaçlarının filoloji ve edebiyat öğrencilerinin zihnindeki boşluğu doldurmak olduğunu söyledi: "Amacımız, her öğrencinin 'Nizami Gencevi kimdir?' sorusuna, '12. yüzyılda yaşamış büyük bir Azerbaycanlı şairdir' cevabını verebilmesini sağlamaktır."

Anahtar Kelimeler: Nizami Gencevi - Azerbaycan dehası, Tahmina Badalova, Prof. Dr. Nimet Yıldırım, Sırlar Hazinesi, Leyli ve Mecnun, İskendername, "Kelile ve Dimne" motifleri,