Semerkant’ta 100’den fazla ülkeden çocuk sağlığı için küresel çağrı

​​​​​​​Özbekistan’ın tarihi şehri Semerkant, çocuk sağlığı, sosyal koruma ve iklim krizinin çocuklar üzerindeki etkilerinin ele alındığı uluslararası organizasyona ev sahipliği yaptı.

22 Ekim 2026 14:45

Özbekistan Hükümetinin BM, Dünya Bankası, UNICEF ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ortaklığıyla düzenlediği “Çocukların Refahına Yatırım Yapmak: Gelecek Nesillerin Sürdürülebilir ve Adil Kalkınmasına Giden Yol" Dünya Zirvesi, 100’den fazla ülkeden 600’ün üzerinde üst düzey temsilciyi bir araya getirdi.

Zirvenin açılış töreninde Özbekistan, Türkiye, Kırgızistan, Lübnan ve Zimbabve’nin birinci hanımları ile uluslararası kuruluşların liderleri ve sivil toplum temsilcileri konuşma yaptı.

BM Genel Sekreteri Guterres: "Çocuklara Yatırım Geleceğe Yatırımdır"

BM Genel Sekreteri António Guterres; BM Özbekistan Daimi Temsilcisi ve Yerleşik Koordinatörü Sabine Mahl tarafından okunan mesajında, çatışmalar, ekonomik şoklar, iklim krizleri ve azalan insani yardımlar nedeniyle çocuk refahındaki kazanımların ciddi risk altında olduğunu vurguladı:

"Çocuklara yatırım yaptığımızda, aslında geleceğe yatırım yapıyoruz. Ancak bugün yetersiz yatırım ve zayıf sosyal hizmetler nedeniyle kabul edilemez eşitsizliklerle karşı karşıyayız. Çözüm, tekil programlardan değil, birlikte entegre çalışan güçlü sistemlerden geçmektedir."

Ziroat Mirziyoyeva: "2025’te Çocuk Ölüm Oranı Yüzyılın Başından Bu Yana İlk Kez Arttı."

Zirvede konuşan Özbekistan’ın Birinci Hanımı Ziroat Mirziyoyeva, uluslararası insani yardımlardaki keskin düşüşe dikkat çekerek çarpıcı bir uyarıda bulundu.

Uzman raporlarına atıfta bulunan Mirziyoyeva, 2025 yılında beş yaş altı çocuk ölüm oranının yüzyılın başından bu yana ilk kez yükselme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Aral Denizi trajedisini de hatırlatan Mirziyoyeva; "Dünyada bir milyar çocuk iklim krizinin en ağır hissedildiği ülkelerde büyüyor. Çevresel sorunların çocukların sağlığı ve geleceği üzerindeki yıkıcı etkilerini en iyi bilen ülkelerden biriyiz. Bu durum hepimiz için ciddi bir uyarıdır." dedi.

NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Başkanı Dr. Esra Albayrak: "Erken Çocukluk Dönemine Yatırım Zorunlu"

Zirvenin “Çocuklara Büyük Ölçekte Yatırım” başlıklı oturumunda konuşan NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Esra Albayrak, çocukların karşı karşıya kaldığı akran zorbalığı, kontrolsüz ekran kullanımı ve dijital tehditleri değerlendirdi.

Dijital platformların ve algoritmaların çocukların dikkatini ve verilerini merkeze aldığını belirten Albayrak şu ifadeleri kullandı:

"Sosyal medya gerçek ilişkileri taklit eden bir bağlılık algısı oluşturuyor; çocukların düşünce, dil ve duygu bütünlüğünü besleyen gerçek insani bağları zayıflatıyor. Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla çocukların dijital güvenliğini yeniden ele almalıyız. Çocukların yaşadıkları çağın edilgen bireyleri değil, aktif özneleri olmaları için erken çocukluk dönemine ve sistematik düşünme eğitimine yatırım yapılması zorunludur."

BM Genel Sekreteri’nin Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Dr. Najat Maalla M’jid’in moderatörlüğünü yaptığı panelde; Sri Lanka, Fransa, Pakistan ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarından üst düzey isimler de yer aldı.

Pediatrik Onkoloji ve Sosyal Koruma

Zirve kapsamında düzenlenen 2. Uluslararası Pediatrik Onkoloji Kongresi’nin “İyileşmeden Yaşam Kalitesine”  oturumun açılışında Haydar Aliyev Vakfı Başkan Yardımcısı Leyla Aliyeva konuşma yaptı.

“Gelecek Nesillere Yatırım: Çocukların İhtiyaçlarına Duyarlı Sosyal Koruma Sistemleri” oturumunda söz alan Azerbaycan Sağlık Bakanı Anar Bayramov ise ülkesinde çocuk sağlığı ve erken teşhis alanında yürütülen devlet politikalarını aktardı.

Bayramov, Milli Lider Haydar Aliyev’in temellerini attığı ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mehriban Aliyeva'nın liderliğinde yürütülen projelerin insan sermayesini güçlendirmedeki stratejik rolüne değindi.

2. Çocukluk Çağı Kanseri Kongresi: İyileşme Oranlarındaki Uçurum Masada

Dünyada her yıl yaklaşık 400 bin çocuğa kanser teşhisi konulduğunu ve bunların %90'ının gelişmekte olan ülkelerde yaşadığını belirten DSÖ verileri doğrultusunda, yüksek gelirli ülkelerde %80'i bulan iyileşme oranının düşük gelirli ülkelerde %30'un altında kaldığı vurgulandı. DSÖ, 2030 yılına kadar küresel hayatta kalma oranını %60'a çıkarmayı hedefliyor.

Zirve'de, Taşkent’teki Çocuk Onkolojisi Merkez bünyesinde faaliyet gösteren ve hasta çocukların eğitimden kopmamasını sağlayan "Mehrli Maktab" (Şefkat Okulu) öğrencileri de ağırlanarak çocukların karar alma süreçlerindeki etkisine dikkat çekildi.

Zirve'nin sonunda, çocuk sağlığı, şiddetten korunma, dijital güvenlik ve sosyal koruma alanlarında uluslararası eylem planlarını içeren "Semerkant Deklarasyonu" kabul edildi.

Anahtar Kelimeler: NUN Eğitim, Esra Albayrak,