ŞİÖ’nün genişleme stratejisinde Azerbaycan ve Moğolistan en muhtemel adaylar

Bölgesel güvenlik, ekonomik işbirliği ve jeopolitik dengeler açısından Avrasya’nın en önemli yapı taşlarından biri olan Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) geleceğine dair Rus bilim insanlarından dikkat çekici analizler geldi.

11 Ağustos 2026 15:17

Rusya Bilimler Akademisi Çin ve Çağdaş Asya Çalışmaları Enstitüsü (ICSA RAS) Orta Asya Çalışmaları Merkezi Başkan Vekili Alexandra Perminova, katıldığı bir video konferansta, örgütün üye sayısını artırmasının kendi başına bir amaç olmadığını vurgulamakla birlikte, Azerbaycan ve Moğolistan’ın ŞİÖ ile daha fazla yakınlaşma ve üyelik sürecinde en muhtemel adaylar olduğunu belirtti.

Perminova, her iki ülkenin de son yıllarda örgüte düzenli olarak ilgi gösterdiğini, bu doğrultuda hem ikili hem de çok taraflı düzeylerde resmi istişarelerin hâlihazırda aktif olarak yürütüldüğünü ifade etti.

Genişlemeden ziyade iç kurumsal uyuma odaklanılıyor

ŞİÖ'nün mevcut stratejik önceliklerine de değinen Alexandra Perminova, örgütün şu an için kontrolsüz bir büyüme yerine kendi iç mekanizmalarını sağlamlaştırmaya odaklandığını söyledi. Rus analist, "ŞİÖ şu anda yeni üyeler kabul etmekten ziyade iç kurumsal süreçleri uyumlu hale getirmeye odaklanmış durumda. Çin'in Tientsin (Tianjin) kentinde düzenlenen son zirvede, öncelikle örgütün mevcut ortaklarının kurumlarını geliştirmeye ve yapısal bağları güçlendirmeye karar verildi." değerlendirmesinde bulundu.

"ŞİÖ içinde Rusya ve Çin rekabeti aranması yanlış"

Öte yandan, konferansta Orta Asya'daki büyük güç dengelerine ilişkin de önemli bir vurgu yapıldı. Rusya Bilimler Akademisi Doğu Çalışmaları Enstitüsü Araştırma Görevlisi Daria Saprinskaya, Batı medyasında sıkça yer bulan "Orta Asya'da Rusya ve Çin rekabeti" iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtti.

Saprinskaya, Şanğhay İşbirliği Örgütü’nün mutlak bir uzlaşma (konsensüs) ilkesine göre çalıştığının altını çizerek, Moskova ve Pekin'in bölgedeki rollerinin birbirini çatışmacı değil, tamamlayıcı nitelikte olduğunu ve bu nedenle doğrudan bir rekabetten bahsetmenin metodolojik olarak yanlış olduğunu ifade etti.

Anahtar Kelimeler: ŞİÖ genişleme stratejisi, ŞİÖ - Azerbaycan ve Moğolistan, Şanghay İşbirliği Örgütü, ICSA RAS, Alexandra Perminova, Orta Asya'da Rusya ve Çin rekabeti,