Şirvanşahlar Sarayı’nın antik su deposundan mucize çıktı
Şirvanşahlar Sarayı Külliyesi yakınlarında bulunan antik ovdanda (yeraltı su deposu) gerçekleştirilen yeni ve kapsamlı araştırmalar, orta çağın su yönetimi, şehir planlaması ve mimari dehası hakkında ezber bozan gerçekleri ortaya koydu.
18 Temmuz 2026 15:31
Azerbaycan’ın başkenti Bakü’nün tarihi ve mimari sembolü olan İçerişehir, asırlardır sakladığı gizemli bir sırrını daha gün yüzüne çıkardı.
Şirvanşahlar Sarayı Külliyesi yakınlarında bulunan antik ovdanda (yeraltı su deposu) gerçekleştirilen yeni ve kapsamlı araştırmalar, orta çağın su yönetimi, şehir planlaması ve mimari dehası hakkında ezber bozan gerçekleri ortaya koydu.
Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi (AMEA) Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü ile “İçerişehir” Devlet Tarihi ve Kültürel Rezervi Bölümü'nün ortaklaşa yürüttüğü tarihi misyonda, antik ovdanın içi tarihte ilk kez bu denli detaylı ve bilimsel yöntemlerle incelendi.
Su Altı Dalış Ekibi 600 Yıllık Karanlığı Aydınlattı
Prof. Abbas Seyidov liderliğindeki Hazar Arkeolojisi Bölümü'nün su altı dalış ekibi, yerin metrelerce altındaki ovdana inerek su altı incelemeleri gerçekleştirdi.
Yapılan teknik değerlendirmeler, fotoğraf ve video çekimlerinin ardından yaklaşık 600 yıllık olan bu mühendislik harikasının röntgeni çekildi.
Araştırma sonuçlarına göre, giriş bölümü dahil 30-35 metrekarelik bir alanı kaplayan ovdanın içi, şu anda yaklaşık 3 metre yüksekliğinde suyla dolu. Su sıcaklığının 19 derece olarak ölçüldüğü bu asırlık depoda bilim insanlarını en çok şaşırtan ise suyun kalitesi oldu.
Asırlık Mucize: Su Hâlâ Temiz ve İçilebilir!
Uzmanların yaptığı ilk analizler, ovdandaki suyun kimyasal olarak tamamen temiz, kokusuz ve içilebilir nitelikte olduğunu kanıtladı. Yüzyıllar geçmesine rağmen suyun bugün bile doğal kaynaklar vasıtasıyla kendini yenilemeye devam ettiği varsayılıyor.
Tarihi Arka Plan
Tarihi kaynaklar, 14. yüzyılın sonları ve 15. yüzyılda hüküm süren Şirvanşahlar Derbandi hanedanlığı döneminde Bakü'de devasa bir imar seferberliği yapıldığını aktarıyor. Şehrin savunma surlarının güçlendirildiği bu dönemde camiler, kervansaraylar, hamamlar ve ovdanlar inşa edilmiş; şehre can suyu taşımak için büyük su boru hatları döşenmiştir. Bu sistemin en kritik halkası olan Şah su kemeri, Çemberekend su kaynağından İçerişehir'e uzanarak yüzyıllarca Bakü halkının su ihtiyacını karşılamıştır.
Gizli Mimari Unsurlar İlk Kez Keşfedildi
Çalışmalar sırasında, ovdanın sadece bilinen ana yapısı incelenmekle kalmadı, daha önce hiçbir kaynakta yer almayan bazı mimari sırlar da çözüldü. Yapılan keşiflerde, ana depoya bağlanan ek bir giriş bölümü ile tavan tonozunda gizlenmiş iki adet hava odası bulundu. Bu odaların, yapıldığı dönemde ovdanın havalandırılması ve ışık alması amacıyla tasarlandığı tahmin ediliyor.
Ayrıca, yapının duvarlarının yüzyıllar boyunca suyun yarattığı etkiyle tamamen minerallerle kaplandığı görüldü. Uzmanlar, bu yoğun mineral tabakasının, yapının yüzlerce yıl boyunca aralıksız ve aktif bir şekilde kullanıldığının en net kanıtı olduğunu belirtiyor.
Geleceğe Işık Tutacak
Azerbaycan Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü, bu çarpıcı keşfin ardından antik ovdada çok daha kapsamlı ve derin arkeolojik kazıların planlandığını müjdeledi.
Bilim dünyasına göre bu araştırma; Bakü'nün orta çağ su temin sistemini, gizemli şehir planlama tarihini ve Şirvanşahlar döneminin büyüleyici mimari mirasını anlamak adına büyük bir dönüm noktası olacak.
Anahtar Kelimeler: Bakü Şirvanşahlar Sarayı Külliyesi, Azerbaycan - İçerişehir,