Türkistan'da alarm veren tablo: Buzullar ve su rezervleri tarihi düşüş yaşıyor
Küresel iklim krizinin etkileri Orta Asya'da en derin şekilde hissedilmeye devam ediyor.
22 Eylül 2026 16:50
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından açıklanan güncel veriler, Türkistan bölgesinde su rezervlerinin ve buzul kütlelerinin hızla azaldığını ortaya koydu. Bölge, gözlem tarihinin en büyük buzul kayıplarının yaşandığı ilk üç bölge arasına girdi.
Ceyhun ve Seyhun Havzalarında Kritik Düşüş
WMO verilerine göre, son beş yıla ait veriler 1991-2020 dönemiyle karşılaştırıldı. Yapılan incelemeler sonucunda şu çarpıcı tespitlere ulaşıldı:
- Barajlara Gelen Su Miktarında Azalma: Tacikistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Afganistan’daki barajlara ulaşan su miktarında belirgin bir düşüş yaşandı. Türkistan genelinde nehir debileri normalin çok altında seyrediyor.
- Aral Denizi Havzasında Tehlike: Bölgenin can damarı olan Ceyhun (Amuderya) ve Seyhun (Sirderya) nehirlerinin bulunduğu Aral Denizi havzasında su azalması alarm veriyor.
Gözlem Tarihinin En Büyük Buzul Kayıpları
WMO verileri, dağ buzullarının biriktirdiklerinden çok daha fazla kütle kaybettiğini net bir şekilde gösterdi. Buz kütlesi dengesi bakımından Türkistan, modern gözlemlerin başlangıcından bu yana en büyük kayıpların yaşandığı üç bölge arasında yer aldı.
Küresel ölçekte ise krizin boyutları rakamlara şu şekilde yansıdı:
- Dünya genelindeki buzullar 2023-2025 yılları arasında yaklaşık 1,4 trilyon ton suya karşılık gelen kütle kaybetti.
- Son beş yılda dağ buzullarındaki toplam kayıp, deniz seviyesinin üzerindeki toplam buz kütlesinin yüzde 6,2’sine ulaştı.
Gelecek Dönem İçin Uyarılar
Türkistan’daki nehir debilerinin yarısından fazlasının kar ve buz erimesine dayanması, buzul kaybının bölgenin geleceği açısından taşıdığı hayati riski artırıyor.
WMO’nun tahminlerine göre, gerekli tedbirler alınmadığı takdirde 21. yüzyılın sonuna kadar Türkistan ülkeleri, yaz aylarında buzulların sağladığı su akışında dünya genelindeki en büyük azalmalardan biriyle karşı karşıya kalabilir.
Bu durum, bölge ülkelerini tarım, enerji ve içme suyu güvenliği alanlarında yeni ve kapsamlı stratejiler geliştirmeye zorluyor.
Anahtar Kelimeler: Türkistan - buzullar ve su rezervleri, Ceyhun ve Seyhun Havzaları, Dünya Meteoroloji Örgütü, WMO, iklim krizi, kuraklık, su azalması,